« ارائه شده توسط وب سایت آوا مووی »
‫کدامین گاه دِگربار ‫خواهد بودِمان دیدار؟
‫به تُندَرکوب، «کدامین گاه»
‫رَخش‌انداز و باران‌بار؟
‫آن دَم کاین آشوب بنشیند؛
‫شکست آید یکی را، ‫دیگری رویِ ظفر بیند
‫- به کدامین جا؟ ‫- به خارِستان
‫آنجاست دیدارمان… با مکبث
‫چه زشت است زیبا،
‫و چه زیباست زشتی
‫بگردیم در میغ دودِ پلشتی
‫درود، دوست دلیر من!
‫با پادشاه بگوی که در میدان نبرد چه‌ها ‫دیدی، تا که از آن بِدَر آمدی
‫بازارِ کارزار آشفته بود
‫دو حریف بسانِ شناگرانی نفس‌بریده‌ ‫به هم درآویختند و توان یکدیگر را فلج کردند
‫مک‌دانلد سنگدل آنجا بود
‫و الهۀ بخت، روسپی‌وار، ‫در آغوشِ آن شورشی
‫به ستیزه‌جویی شومش روی خوش نشان می‌داد
‫با این همه کارش زار بود،
‫چرا که مکبث دلیر، ‫که به‌راستی درخورِ این نام است…
‫خنده‌زنان بر الهۀ بخت،
‫با تیغ آختۀ خون‌فشانش، ‫چونان دست‌آموزِ جنگاوری،
‫صف دشمن را بشکست ‫تا با آن بندۀ سیَه‌رو رویاروی شود
‫و بی درود و ‌بدرود،
‫تیغ در وی نهاد، ‫و از ناف تا چانه‌اش را دَرید،
‫و سرش را بر کنگره‌‌های ما نهاد
‫درود بر تو عموزادۀ دلاور،
‫جوانمردِ ارجمند!
‫آن دَم که داد به دستِ دلیری
‫پیادگان مزدور تیزپا را ‫ناگزیر از گریز کرده بود…
‫پادشاه نروژ فرصت یافت
‫که با سلاح‌هایی رخشان،
‫و مردانی تازه‌نفس، ‫آهنگ هجومی دیگر کند
‫این کار سرداران ما، ‫مکبث و بنکوو، را نهراساند؟
‫چرا،
‫چون هراسی که گنجشک در دل شاهین،
‫و خرگوش در دل شیر افکنَد
‫پس ایشان همچون آتش‌باری با دوچندان بار ‫بر دشمن آتشی باریدند چهارچندان
‫مرا دیگر جان در بدن نیست…
‫زخم‌هایم به فریادخواهی دهان گشوده‌اند
‫پادشاه در پناه خدا باد!
‫زِ کجا آیی، سپهسالار ارجمند؟
‫پادشاه بزرگ، از فایف، آنجا که
‫بیرق‌های نروژی فلک را به باد سُخره گرفته، ‫و عرق سردِ رعب بر جبین ملت ما می‌نشانند
‫آنجا پادشاه نروژ، خود
‫با سپاهی گران،
‫به دستِ یاری آن نابِکارترین خیانتکار،
‫یعنی سپهسالار کودور، ‫کوس نبردی سهمگین را نواخته بود
‫که مکبث و بنکوو،
‫با جوشنِ رویین بر تن، ‫رو در روی وی ایستادند،
‫تیغ‌ها آخته، ‫و بازوان در هم آویخته،
‫سرِ سرکِشش را به بند آوردند؛ و سرانجام،
‫پیروزی از آنِ ما شد
‫خوش است!
‫سپهسالار کودور را دیگر ‫مجال خیانت به مُراد ما نباشد؛
آری - بروید و فرمان مرگ بی‌امانش را اعلام دارید -
‫گوش به فرمان‌ام
‫و مکبث را به مقامی که از آنِ وی بود…
‫مفتخر سازید
‫کجا بودی، خواهر؟
‫مشغول گُراز‌کُشی
‫خواهر،
‫تو کجا بودی؟
‫بنگر که چه دارم من
‫نشانم دِه، نشانم ده
‫بیا این شَست آن دریانورد
‫آنکه در هنگام بازگشت، ‫کشتی‌اش بشکست
‫صدای طبل،
‫باش آگاه!
‫مکبث می‌رسد از راه
‫من…
‫همچو موشِ بی‌دُم،
‫بر سرِ غربال خواهم تاخت، ‫و خواهم ساخت کارش را، و خواهم ساخت
‫چنان جانی زِ او گیرم… ‫که اُفتَد بی‌توان و تاب
‫و ننشیند…
‫…به زیرِ خیمه‌گاهِ پلک‌هایش خواب
‫شبان، روزان، ‫به نفرین زیست خواهد خسته و نالان
‫شبانی هفت، نُه‌نُه‌ بار،
‫خسته و رنجور، نزار و زار
‫خواهرانِ شوم جادوکار، ‫دست اَندر دست،
‫تیزپیمایان خشکی و دریا،
‫راه می‌پویند گرداگرد این دنیا،
‫آن سه از من، این سه از تو
‫هان سۀ دیگر، که سازد…
‫…نُه
‫خاموش!
‫افسون کارگر گردید
‫روزی… بدین زیبایی و زشتی را هرگز ندیده‌ام
‫تا فورس چقدر مانده؟
‫چیستند این موجودات،
‫چنین ژولیده و چنین ژنده‌پوش،
‫به زمینیان نمی‌مانند ‫و با این همه بر زمینند؟
‫در قید حیاتید؟ چنان هستید که ‫بتوان از شما پرسشی کرد؟
‫گَر می‌توانید لب بگشایید
‫چه هستید؟
‫درود بر تو، مکبث!
‫درود بر تو، اِی سپهسالار گلامز!
‫درود بر تو، مکبث!
‫درود بر تو، اِی سپهسالار گلامز!
‫درود بر تو، مکبث!
‫که زین پس پادشاه خواهی شد!
‫بگویید که زادۀ پندارید، ‫یا همانید که می‌نمایید؟
‫گَر شما را یارای آن است ‫که در زهدانِ زمان بنگرید،
‫و بگویید که آبستنِ چه هست و چه نیست،
‫پس با من سخن گویید؛
‫با منی که نه چشمی بر مهرِ شما دارم، ‫و نه از کین‌تان بیم
‫ای کِهتر از مکبث و مِهتر از او
‫نه به نیک‌بختی او،
‫و با این همه بَسی نیک‌بخت‌تر از او
‫نوادگانت به پادشاهی خواهند رسید،
‫بی‌آنکه خود پادشاه شوی
‫درود بر شما، مکبث و بنکوو!
‫بنکوو…
‫و مکبث…
‫درود!
‫بمانید، اِی کم‌گویان، ‫پیش‌گویی ناتمام خود را پایان دهید
‫خود واقفم که سپهسالار گلامز‌ ام
‫لیک، سپهسالار کودور چرا؟
‫سپهسالار کودور که در قید حیات است،
‫و نیک‌مردی‌ست کامروا، ‫پادشاهی را نیز در افق گمان خویشتن نمی‌بینم
‫بگویید که این خبر شگفت از کجاست؟
‫یا که چرا…
‫در این بیابان بی‌آب و علف، راه را با ‫چنین درودهای پیش‌گویانه‌ای بر ما بسته‌اید؟
‫خاک را نیز همچون آب، حباب‌هاست،
‫و اینان حباب‌های خاکند
‫کجا محو شدند؟
‫آنچه تن‌آور می‌نمود، ‫نسیمی شد و بر باد برفت
‫کاش مانده بودند!
‫به‌راستی موجوداتی که از آنان ‫سخن می‌گوییم، در اینجا بودند؟
‫نکند ریشۀ عقل دُزدَک خورده‌ایم
‫که عقل را در بَند می‌کند؟
‫فرزندانت پادشاه خواهند شد
‫تو پادشاه خواهی شد
‫و نیز سپهسالار کودور
‫مگر چنین نگفتند؟
‫با همین آهنگ و همین واژگان
‫« تراژدی مکبث »
که وارد می‌شود؟
‫مکبث، پادشاه مژدۀ پیروزی‌ات را ‫در کمال شعف دریافت کرد،
‫و چون از دلاوری‌ات ‫در نبرد تن‌به‌تن با سرکِشان آگاه گردید،
‫شگفتی‌ها و ستایش‌هایش ‫با یکدیگر در کشاکش شدند که
‫کدامین را بهر تو به زبان آرد
‫ما مأموریم تا سپاس‌های سرورمان را ‫بر تو ارزانی داریم،
‫و تو را به پیشگاهش بَریم، ‫نه که خود پاداشت دهیم
‫پادشاه مرا فرمود که ‫به پایندانی سرافرازیِ بزرگتر،
‫تو را از سویِ وی سپهسالار کودور بخوانم
‫پس در این منصب نو،
‫تو را درود، اِی سپهسالار کبیر،
‫چرا که این عنوان از آن توست
‫نکند شیطان هم بتواند حقیقت را بازگوید؟
‫سپهسالار کودور زنده است
‫چرا جامۀ عاریت بر من می‌پوشانید؟
‫سپهسالار سابق کودور هنوز زنده است،
‫اما جانش در گروی حُکمی‌ست گران،
‫و حقا که سزاوار جان‌سپردن است
‫اینکه او نروژیان را همراهی،
‫یا نهانی یاغیان را یاوری کرده،
‫یا که دست در دست هر دو
‫در پِی ویرانی کشور خویش بوده را، نمی‌دانم،
‫لیک خیانت‌هایی بزرگ که خود بدان ‫اقرار کرده و به منصۀ اثبات رسیده‌اند،
‫وی را سرنگون کرده
‫از زحمات شما سپاسگزارم
‫سپهسالار گلامز و کودور!
‫بزرگترین نوید هنوز در پِی است
‫مگر امید نداری که فرزندانت پادشاه شوند؟
‫پیش‌گویانی که مرا ‫سپهسالار کودور نامیدند،
‫ایشان را نویدی کم زِ این ندادند
‫چنانچه نویدشان صادق باشد،
‫چه‌بسا بالاتر از سپهسالاری کودور، ‫آرزوی تاج و تخت را در تو برافروزد
‫اما، شگفتا!
‫بسا که کارگزارانِ پلیدی ‫حقایقی را با ما در میان می‌گذارند
‫تا ما را به وادی هلاکت برانند؛
‫زِ بهر فریفتن‌مان ‫حقایقی اندک را بازمی‌گویند،
‫تا غَدارانه ما را ‫به وخیم‌ترینِ مهالک کشانند
‫این وسوسه از عالم غیب ‫نه بَد تواند بود و نه نیک
‫گَر بد است، ‫چرا با حقیقتی آغاز شده و مرا
‫نویدی از کامیابی بخشیده؟ ‫من… سپهسالار کودور ام
‫گر نیک است، ‫چرا دل به وسوسه‌ای می‌سپارم
‫که خیال هوس‌انگیزش ‫موی بر اندامم راست می‌کند،
‫و چنان آشفته‌ام می‌سازد که قلب استوارم ‫به‌رغم سرشتش، سر به دیوار دنده‌هایم می‌کوبد؟
‫بیم‌های مشهود کجا و ‫خیال‌های هولناک کجا!
‫اندیشه‌ام که جنایت در آن ‫هنور جز نقش خیالی نیست،
‫چنان چهارستون تنم را می‌لرزاند که ‫هرگونه اقدام در گرداب حدس و گمان غرقه گردد،
‫و هیچ چیز نیست، مگر آنچه که نیست
‫گر دست تقدیر خواهد مرا ‫جامۀ پادشاهی بپوشاند،
‫بی‌آنکه قدمی بردارم ‫تواند اورنگ پادشاهی بر فرقم نهد
‫هر چه بادا باد،
‫گذار زمان بر سخت‌ترین روز است
‫«زنان طالع‌بین در روز پیروزی ‫به من برخوردند،
‫و مرا خبر است بی‌چند‌وچون
‫که اینان دانشی دارند ‫برتر زِ دانش بشری
‫آنگاه که در آتش اشتیاق می‌سوختم ‫که از ایشان بیشتر پرس‌وجو کنم،
‫دود شدند و در هوا ناپدید
‫مبهوت بر جای مانده بودم که
‫پیک‌های پادشاه در رسیدند و به نامِ ‫سپهسالار کودور مرا درود فرستادند،
‫به همان لقبی که زین پیش ‫خواهران جادوگر مرا درود گفته،
‫و سپس با اشارت به آینده ‫چنین گفته بودند:
‫«درود بر تو که پادشاه خواهی شد!»
‫نیک دیدم تا این را با تو، عزیزترین شریکم ‫در بزرگی، در میان گذارم،
‫تا از نوید بزرگیِ خویش بی‌خبر نباشی
‫و بدان سبب زِ شادمانی‌اش بی‌بهره نمانی
‫این راز را در دل نگاه‌دار، خدانگهدارت»
‫تویی سپهسالار گلامز
‫و کودور؛
‫و به مقام موعود خود خواهی رسید
‫لیکن از نهاد تو بیم دارم؛
‫چرا که آنچنان از شیر مهر بشری سرشار است
‫که بعید است راه میان‌بُر در پیش گیرد
‫تو خواهان بزرگی هستی،
‫از بلندپروازی نیز بَری نیستی،
‫لیک از شرارتی که می‌بایست ‫آن را یاری دهد، بی‌نصیبی
‫آنچه را سخت خواهانی، ‫پارسایانه خواهانی؛
‫از نیرنگ روی بر‌گردانی،
‫اما پیروزی به‌ناحق را خواهانی
‫بشتاب و به اینجا بیا،
‫تا شور و شرِّ خویش را در گوش تو ریزم،
‫و به نیروی سخنان خویش، بادافره آنچه
‫که تو را از حلقۀ زَرین دور می‌کند، باشم
‫سپهسالار کودور را اعدام کردید؟
‫اعلی‌حضرتا،
‫من با کسی که مرگش را ‫به چشم دیده سخن گفته‌ام،
‫وی گفت که محکوم آشکارا ‫خیانت‌های خود را بر زبان آورده،
‫و از عالیجناب بخشایش طلبیده،
‫و از کردۀ خود سخت پشیمان بوده
‫هیچ چیزش در زندگی برازنده‌تر از راهی ‫که گاهِ وداع در پیش گرفت، نبود
‫بسان کسی جان سپرد ‫که نیک آموخته باشد
‫که با مرگ گرانبهاترین چیزش را…
‫همچون پیشزی بی‌بها دور افکنَد
‫شگردی نیست که با آن بتوان ‫راز ضمیر را در چهره خواند
‫وی نیک‌مردی بود…
‫که من بِدو پشتگرمی تمام داشتم
‫پسرعموی گرانقدر،
‫در عذاب بودم که هنوز ‫تو را سپاس نگزارده‌ام
‫مرا جز این چه مانده است که بگویم،
‫من چه در پای تو ریزم ‫که سزای تو بُوَد
‫بالاترین پاداش مرا همین ایفای خدمت ‫و صداقتی‌ست که بر گردن دارم
‫قدمت فرخنده باد!
‫تو نهال نوکاشتۀ منی،
‫و خواهم کوشید تا ‫چنان که باید برومند شوی
‫بنکووی نجیب،
‫که تو نیز کم از مکبث نیستی،
‫و کم زِ او نشایی، ‫بیا تا تو را در آغوش کِشانم
‫و بر قلب فشارم
‫مرا گر برومندی باشد، ‫آن بَرْ از آنِ شماست
‫شادی‌های بی‌شمارم که از سرشاری ‫در پوست نمی‌گنجند،
‫سرِ آن دارند که در میان ‫اشک‌های اندوه‌بار پناهگاهی جویند
‫پسران،
‫خویشان،
‫سپهسالاران،
‫و شما که مرا نزیک‌ترین کسانید،
‫بدانید که من مِهین فرزند خویش را
‫به جانشینی برمی‌گزینم،
‫یعنی مالکوم،
‫و او را زین پس
‫شاهزادۀ کامبرلند می‌خوانم؛
‫افتخاری که تنها وی را خلعت نمی‌پوشاند،
‫بلکه نشان‌های بلندپایگی چون ستارگانی
‫بر تارکِ تمامی شایستگان خواهند درخشید
‫زین‌جا به اینورنس برانیم،
‫تا پیوند خود را با شما استوارتر سازیم
‫من خود پیک پیشاهنگ شما خواهم شد ‫تا مژدۀ تشریف‌فرمایی‌تان را…
‫به گوش همسرم رسانده، و شادمانی‌اش بخشم. ‫زین سبب، خاکسارانه رخصت می‌طلبم
‫سپهسالار گرانقدر کودور!
‫از پیِ او رویم،
‫که میهمان‌نوازی‌اش پیشاپیش شتافته است ‫تا به پیشباز ما آید
‫چه خویشاوند بی‌همتایی
‫شاهزادۀ کامبرلند!
‫این پله‌ای‌ست بر سر راهم که یا می‌باید
‫از آن به سر درغلتم، ‫یا از فرازش برجَهَم
‫ای اختران، اخگرانِ خود را نهان دارید؛
‫تا هیچ پرتویی را ‫به امیال تیره و نهانم راه مَباشد
‫پادشاه امشب بدین‌جا می‌آید
‫دیوانه‌ای مگر!
‫ارباب تو با او نیست؟
‫با عرض شرمندگی، خبر درست است
‫سپهسالار ما در راه است. یکی از ‫همرَدگان من خود را از او پیش انداخته
‫گرامی‌اش دارید؛
‫که خبرهای بزرگی آورده
‫غُراب را چه آوای خراشیده‌ای‌ست آنگاه
‫که درآمدنِ شوم‌انجامِ دانکن را به زیر ‫تیراندازخانۀ باروی من آواز می‌دهد
‫اِی ارواح پاسدار اندیشه‌های مرگبار، ‫بشتابید،
‫زنانگی‌ام را باز گیرید،
‫و وجودم را، از فرق سر تا نوک پا، ‫از هولناک‌ترین سنگدلی‌ها مملو سازید
‫بر غلظت خونم بیفزایید
‫و راه و روزنِ هر نرم‌دلی را بربندید،
‫تا هیچ عذابِ وجدانی را توان آن مباشد ‫که عزم مرگبارم را بلرزاند،
‫و میان عزم و اجرای آن قد بیفرازد!
‫اِی کارسازان جنایت، هر جا که
‫با تن‌های ناپیدایتان چشم به راهِ ‫شرارت‌های طبیعت نشسته‌اید،
‫به پستان‌های من درآیید ‫و شیرم را به زَهر بدل کنید
‫فراز آی، اِی شب ظلمانی،
‫و خود را در سیاه‌ترین دودِ دوزخ فروپوش،
‫تا خنجر بُرّای من زخمی را که ‫بر جای می‌نهد نبیند،
‫و آسمان از گوشۀ پردۀ تاریکی مرا ننگرد ‫و فریاد برندارد که: «دست بِدار، دست بدار»
‫سپهسالار بزرگ گلامز!
‫سپهسالار ارجمند کودور!
‫اِی بزرگ‌تر زِ این دو ‫با مبارک‌بادهایِ آینده!
‫نامه‌هایت مرا بِدان‌سوی ‫لحظۀ بی‌خبری کنونی برد،
‫و من در این دَم ‫تنها آینده را حس می‌کنم
‫دلبند عزیزم،
‫دانکن امشب به اینجا می‌آید
‫کِی می‌رود؟
‫فردا، خودش چنین خواست
‫فردایی که خورشید هرگز نخواهد دید!
‫سپهسالار من، چهره‌ات،
‫به‌مثابۀ کتابی ماند که در آن ‫چیزهای شگفتی می‌توان خواند
‫برای فریفتن زمانه، ‫همرنگ زمانه شو
‫به چشم و دست و زبان ‫خوش‌آمدگوی باش
‫چون گُل بهاری بی‌آزار بنمای، ‫لیک ماری باش در زیر آن
‫کار آن کَس را که در راه است ‫می‌باید ساخت؛
‫کارِ گرانِ امشب به من واگذار،
‫که همۀ شبان و روزانِ آتی‌مان را
‫قدرت و تسلطی شاهانه خواهد بخشید
‫گشاده‌رو باش و بس
‫کَج‌خُلقی نشانۀ ترس است
‫دیگر کارها را به من واگذار
‫این کاخ در چه جای دلکَشی بنا شده
‫تنها هوای سبک و خوش‌اش ‫طرب‌بخش جان ماست
‫هر جا که این میهمان تابستانی،
‫این پرستوی پرستشگاه‌نشین،
‫آشیان زیبای خود را بنا نهد،
‫هوا چون نسیم بهشتی ‫عطری دل‌انگیز به خود گیرد
‫هیچ برآمدگی و فرورفتگی و ‫گوشه و کناری نیست که
‫این پرنده بستر و ‫گاهوارۀ جوجه‌پرورش را نگسترده باشد
‫دیده‌ام هر کجا که اینان بیشتر آمد و شد ‫و زاد و وَلَد کنند، هوا خوش است
‫ببینید، ببینید، ‫بانوی میزبان گرانمایۀ ما!
‫همۀ خدمت‌گزاران ما، یکایک
‫گَر دوچندان و چهارچندان نیز می‌شد،
‫در برابر افتخارات سترگ و بی‌کرانی ‫که اعلی‌حضرت سرایِ ما را
‫از آن سرشار کرده، ‫بَس ساده و ناچیز می‌بود
‫سپهسالار کودور کجاست؟
‫ما پابه‌پا از پیِ او تاختیم ‫و بر آن بودیم که در رکاب وی باشیم؛
‫لیک چابک‌سواری او،
‫و عشق بزرگش، که چونان مهمیزش تیز است، ‫او را پیش از ما به کاشانه‌اش رساند
‫میزبانِ نکورویِ والانژاد، ‫ما امشب را میهمان شماییم
‫دست خویش را به من دهید
‫مرا نزد میزبانم بَرید
‫اگر باید این کار بشود…
‫آن دَم که شدنی‌ست، ‫می‌باید بی‌درنگ دست به اجرایش زد
‫اگر قتل همۀ عواقب را ‫به دام می‌کِشید، و با پایان کار او
‫کامروایی به چنگ می‌آمد؛ ‫گَر با همین ضربت کار یک‌سره می‌شد،
‫همین‌جا،
‫بر رویِ همین کرانه و پایابِ زمان ‫تمامیِ آخرت را با آن سودا می‌کردیم
‫اما چنین امور را ‫همین‌جا نیز داوری هست،
‫آن که سرمشقِ خون‌ریزی دهد،
‫همان سرمشق روزی گریبانش بگیرد ‫و وی را به همان بلا دچار سازد
‫کَفِ یکسان‌بخشِ داد ‫جام شرابی را که به زهر آلوده‌ایم،
‫به کام‌مان می‌ریزد
‫اون اینجا از دو جهت آسوده‌خاطر است:
‫نخست از این جهت که من خویشاوند اوی اَم و ‫رعیتِ وی، که هر دو نسبت را چنین کاری نشاید
‫دو آنکه میزبان اوی اَم،
‫و بر من است در به روی آن که ‫خیال کُشتنش را دارد بربَندم،
‫نه که خود خنجر به دست گیرم
‫جز اینها، این دانکن قدرتش را ‫چنان با نرمی به کار بُرده،
‫و در مقام والای خویش ‫چنان به پاکدامنی زیسته،
‫که نیک‌خویی‌های وی ‫همچون فرشتگان به زبانِ صور
‫از این کار شومِ شگرف، ‫از ستاندنِ جانش، فریادخواهی خواهند کرد؛
‫و ترحم، بسان نوزادی عریان، ‫سوار بر گُردۀ تندباد،
‫یا بر بال کروبیان آسمان، بر پشتِ…
‫پیک‌های ناپیدای هوا، این کردۀ هولناک را ‫چنان در دیدۀ آدمیان خواهد دمید،
‫که دَمِ آن در اشک غرقه شود
‫مرا مهمیزی نیست تا ‫به پهلوی عزمِ خویش فرو کوبم،
‫جز بلندپروازیِ پرّانی،
‫که چنان بلند بر زمین می‌پَرد ‫که از دگر سو به سر درمی‌غلتد
‫خب! چه خبر؟
‫دارد شامَش را تمام می‌کند
‫سراغ مرا گرفته؟
‫مگر نمی‌دانستی؟
‫در این کار از این پیش‌تر نخواهیم رفت
‫او تازه مرا جاه بخشیده، ‫و مردم از هر صنفی
‫مرا به زیور زرینِ ‫رایِ نیکوی خویش آراسته‌اند،
‫که تا در اوج درخشندگی‌اند ‫می‌باید به خود زنم،
‫نه آنکه چنین زود دورِشان افکنم
‫امیدی که به ردایش درآمده بودی، ‫مگر مست بود؟
‫یا زان پس به خواب رفته؟
‫و کنون چشم گشوده تا رنگ و رو باخته ‫در بی‌پروایی‌های خود بنگرد؟
‫زین پس عشقت را نیز ‫همچو امیدت ناپایدار می‌پندارم
‫مگر بیم داری که در کردار و دل‌به‌دریازدن ‫همان باشی که در وقت آرزویی؟
‫تو هم خواهانِ داشتن آن چیزی ‫که زیبِ زندگیش می‌شماری، و هم بر آنی
‫که چون بزدلان با ارجی که ‫خود بر خویشتن می‌نهی،
‫روزگار بگذرانی، ‫همچون آن گربۀ مسکینی که گوید:
‫- «ماهی خوش‌ست، اما کو دلِ به آب زدن؟» ‫- تمنا می‌کنم، آرام باش
‫من دلِ آنچه را که ‫از دست مرد بر‌آید، دارم؛
‫لیک آنکه را دلی بالاتر باشد، مرد نیست
‫پس کدامین جانور تو را واداشت ‫که عزم خود بر من فاش سازی؟
‫اگر دلِ آن را داشته باشی، مَردی؛
‫و هر چه از آنچه بودی فراتر روی، ‫مَردتر خواهی بود
‫من به فرزند شیر داده‌ام،
‫و می‌دانم عشق به کودکی که دهان ‫بر پستانم می‌گذارد، چه دلپذیر است
‫با این همه، گر من همچنان ‫که تو در این کار سوگند خورده‌ای،
‫بر قتل فرزندم سوگند خورده باشم، همان دَم ‫که به رویم لبخند می‌زند، نوک سینه‌ام را
‫از میان آرواره‌های بی‌دندانش برون کِشم ‫و مغزش را در هم کوبم
‫اگر ناکام شویم چه؟
‫ناکام شویم؟
‫همت استوار دار تا کامروا گردیم
‫دانکن که به خواب رود…
‫که سفر دشوار امروزش وی را ‫در خوابی عمیق غرقه خواهد ساخت
‫با دو پرده‌دارش چنان شراب‌خواری ‫و نوشانوشی به راه اندازم…
‫که حافظه‌، این پاسدار مغز، ‫در سرشان بخار،
‫و مخزن خِرَدشان انبیقی ساده بیش مباشد
‫آنگاه که تنِ شراب‌آکندشان مُرده‌وار ‫در خوابی خوکانه فرو رود،
‫من و تو با آن دانکن بی‌نگاهبان ‫چه نتوانیم کرد؟
‫و بر آن افسرانی که اسفنج‌وار در خود
‫شراب کِشیده‌اند، ‫چه تهمت‌ها که نتوانیم نهاد؟
‫جز پسر مزای،
‫که سرشتِ ناترست را ‫جز نرینه‌آوردن نشاید
‫چون آن دو نگهبان خواب‌زدۀ اتاقش را
‫با خون بیالاییم و ‫خنجرهای خودشان را به کار گیریم،
‫همگان نخواهند پذیرفت ‫که جنایت کار آنان است؟
‫آنگاه که فغان‌های دردناک برآریم،
‫و بر پیکر بی‌جانش مویه کنیم، ‫چه کَس جز این باور تواند کرد؟
‫بر عزم خویش استوارم،
‫و اندام به اندامم را همچو زهِ کمان ‫از پِی این کارِ گران می‌کِشم
‫دست به کار شو و ‫و با فریباترین نمایش بر زمانه بخند
‫چهرِ دروغین می‌باید آنچه را که ‫قلب دروغ‌زن می‌داند، نهان کند
‫ماه فرو شده
‫صدای زنگ ساعت را نشنیدم
‫ماه نیمه‌شب فرو می‌شود
‫به گمانم دیرتر از آن باشد، پدر بزرگوار
‫بیا،
‫شمشیر مرا بگیر
‫امشب آسمان هم تنگ‌چشمی به خرج داده؛
‫شمع‌هایش همه فرو مُرده‌اند
‫چیزی به سنگینی سُرب بر دلم افتاده، ‫و خوابم نمی‌بَرد
‫اِی خداوندان رحمت،
‫به زنجیر کِشید این اندیشه‌های دوزخی را که ‫طبیعت به وقت آسایش در به روی‌شان می‌گشاید!
‫شمشیرم را بده
‫- که آنجاست؟ ‫- دوست
‫سرورم، هنوز نخفته‌اید؟
‫پادشاه در بستر است
‫امشب به طرز بی‌سابقه‌ای شادمان است، و…
‫مردان شما را عطایای گران فرستاده
‫از آن رو که آمادگی نبود، ارادۀ ما را ‫کاری سزاوار زِ دست برنیامد،
‫وگرنه چه‌ها که نمی‌کرد
‫همه چیز روبه‌راه است
‫دیشب آن سه خواهر جادوگر را ‫به خواب دیدم؛
‫حقیقتی را با تو در میان گذاشتند
‫من دیگر به ایشان نمی‌اندیشم
‫با این همه،
‫اگر موافق باشی، ‫هنگامی که فرصتی مناسب…
‫به دست آید، در آن باب ‫چند کلمه گفت‌وگو توانیم کرد
‫هر گاه که فراغتی یافتی، آماده‌ام
‫در این میان، خوش بیاسایید!
‫سپاس، سرورم. همچنین!
‫برو به بانویت بگو که ‫چون شراب من آماده گشت،
‫زنگ را به صدا درآورد
‫آیا این خنجری‌ست پیش چشم‌ام،
‫و دسته‌اش مرا می‌خواند؟
‫بیا،
‫به چنگم درآی
‫به چنگم نیستی، ‫و باز به چشمِ منی
‫اِی رؤیای شوم،
‫به چشم درآیی، اما به چنگ نه؟
‫یا خنجری هستی خیالین،
‫آفریده‌ای دروغین، ‫زادۀ ذهنی تب‌زده؟
‫لیک تو را،
‫بسان خنجری که کنون زِ نیام بر‌کِشم، ‫بساویدنی می‌بینم
‫تو مرا به همان راهی رَهنمایی ‫که بودمش رهسپار،
‫و بدان سلاحی که بودمش دست‌به‌کار
‫چشمان من یا بازیچۀ حواسم‌اند،
‫یا از همۀ آنها بیدارتر
‫کماکان می‌بینمت،
‫بر تیغ و دسته‌ات چکه‌های خونی‌ست
‫که زین پیش نبود
‫چنین چیزی در کار نیست
‫این همان کار خونبار است که خود را ‫در مقابل دیدگانم چنین می‌آراید
‫اِی زمین آسودۀ استوار، تو نیز مَشنو ‫که گام‌های من به کدامین سو روانند،
‫مباد که سنگ‌هایت زبان به ‫یاوه‌درایی بگشایند و بگویند به کجایم
‫می‌روم،
‫و کار صورت می‌گیرد
‫زنگ مرا می‌خواند
‫دانکن، بدان گوش مدار، کاین…
‫آوای ناقوس عزایی‌ست که تو را به بهشت…
‫…یا دوزخ می‌خواند
‫گوش بسپارید!
‫خاموش!
‫نالۀ جغد بود،
‫نالۀ آن جارچیِ شوم، ‫که دهشت‌بارترین «شب خوش» را ‌گوید
‫او در کار است
‫آنچه آنان را مست کرده، ‫مرا جسارت بخشیده
‫آنچه آنان را فروخوابانده، مرا برافروخته
‫درها گشوده‌اند،
‫و خادمانِ سیاه‌مستِ سرایْ خرناس‌کشان ‫وظیفۀ خود را به سخره می‌گیرند
‫آمین!
‫در جام‌هایشان چندان دارو ریخته‌ام،
‫که هستی و نیستی بر سرِ ‫مرگ و زندگی‌شان در کشاکشند،
‫های!
‫بیمِ آن دارم که برخاسته باشند، ‫و کار صورت نپذیرفته باشد
‫سوءقصد است که ما را ‫تباه می‌سازد، نه جنایت
‫گوش بسپارید!
‫خنجرهایشان را از نیام برکشیدم؛ ‫باید یافته باشدِشان
‫شوهرم!
‫کارش را ساختم
‫صدایی نشنیدی؟
‫- کِی؟ ‫- هم‌اکنون
‫- وقتی پایین می‌آمدم؟ ‫- آری
‫چه منظرۀ غم‌انگیزی
‫چه حرف ابلهانه‌ای، کدام منظرۀ غم‌انگیز؟
‫یکی در خواب خندید، و دیگری ‫بانگ برآورد: «جنایت!»
‫چنان که یکدیگر را از خواب پراندند. ‫من ایستادم و گوش فرا دادم
‫اما دعایشان را خواندند و ‫باز به خواب رفتند
‫- خادمان در یک اتاقند ‫- یکی فریاد زد:
‫«بارالها، به ما رحم کن!»
‫و دیگری گفت: «آمین» ‫گویی مرا با این دستان خون‌ریز دیده بودند
‫هراس‌شان به گوشم رسید و ‫آن دَم که گفتند: «بارالها، به ما رحم کن»
‫مرا یارای آمین‌گفتن نبود
‫این همه سخت در اندیشه‌اش مباش
‫اما چرا «آمین» بر زبانم نیامد؟ ‫سخت نیازمند آمرزش بودم،
‫و «آمین» در گلویم فروماند
‫نباید این‌سان بدین چیزها اندیشید، وگرنه…
‫…ما را دیوانه می‌کنند
‫به گمانم صدایی شنیدم که بانگ می‌زد: ‫«دیگر مخُسبید!
‫مکبث دست به خونِ خواب بُرده»
‫خواب بی‌گناه،
‫خوابی که گره از ‫کلاف سردرگم محنت می‌گشاید،
‫خوابی که مرگِ زندگی هر روزه است،
‫گرمابۀ کار دردناک،
‫مرهم جان‌های زخم‌خورده،
‫دومین پُرسِ طبیعت سترگ، ‫و بهین خورش‌خوان در بزم زندگی!
‫- چه می‌گویی؟ ‫- صدا همچنان بر همۀ ساکنان سرا
‫بانگ می‌آورد: «دیگر مخُسبید.
‫سپهسالار گلامز خونِ خواب را ریخته، پس ‫سپهسالار کودور دگر رنگ خواب را نخواهد دید.
‫مکبث دیگر روی خواب را نخواهد دید»
‫که بود که چنین فریاد می‌زد؟
‫آه، اِی سپهسالار گرانقدر،
‫با کاویدن این اندیشه‌های دیوانه‌وار ‫نیروی خود را تباه سازی
‫قدری آب بیاب، و دستت را ‫از این شاهد ناپاک بشوی
‫چرا این خنجرها را بازآورده‌ای؟
‫باید همان‌جا باشند
‫به جای خود بازشان گردان، ‫و خادمان خفته را…
‫- به خون بیالای ‫- دیگر نخواهم رفت
‫از اندیشیدن به کرده‌ام بیمناکم؛ ‫چه رسد به بازدیدنش
‫اِی سست‌نهاد!
‫جنجرها را به من دِه
‫خفتگان و مُردگان نقش‌هایی بر دیوارند
‫دیدگانِ کودک است که ‫از نقش شیطان می‌هراسد
‫با خون وی روی خادمان را گلگون خواهم کرد. ‫چرا که این گناه باید دامن‌گیرشان شود
‫دست‌هایم هم‌رنگ دستان توست،
‫لیک شرمم آید که دلی ‫چنان لرزان داشته باشم
‫کدامین در را می‌کوبند؟
‫مرا چه شده که هر صدایی می‌هراساندم؟
‫این دست‌ها چیست؟
‫آه، که چشمانم را زِ چشم خانه برمی‌کَنند
‫آیا تمامی اقیانوس بیکرانِ نپتون ‫این خون را از دستانم تواند شست؟
‫نه، این دستان من است که ‫دریاهای بی‌شمار را خون‌رنگ،
‫و هر سبز را سرخگون کُنَد
‫همان بِه که دیگر خویشتن را بازنشناسم، ‫تا اینکه به کرده‌ام بیندیشم
‫با در کوفتنِ خویش دانکن را از خواب برانگیز
‫کاش می‌توانستی
‫چه در زدنی!
‫گر مَردی دربان دوزخ بود،
‫هر دَم کلیدگرداندن پیرش می‌کرد
‫بکوب، بکوب!
‫تو را به جانِ ابلیس بگو کیستی؟
‫لابد دهقانی‌ست که که در انتظارِ ‫محصولی فراوان، خود را به دار آویخته
‫بفرما تو، ‫اینجا خیسِ عرق می‌شوی
‫بکوب، بکوب! این شیادی‌ست زبان‌باز،
‫که با هزار قَسَم کفه‌های ترازو را ‫سبک و سنگین می‌کرده، اما…
‫نتوانسته با زبان‌بازی به بهشت برود
‫بفرما تو، زبان‌باز
‫بکوب، بکوب! کیستی؟
‫هان، این خیاط انگلیسی‌ست که آمده تا از ‫پارچۀ شلوار چسبان فرانسوی هم کِش برود
‫بفرما، خیاط. ‫اینجا می‌توانی اتوی‌ات را گرم کنی
‫بکوب، بکوب! ‫ول‌کُن نیست
‫اما جهنم که بدین سردی نیست
‫دگر می‌باید این دربانیِ شیطانی را ول کنم
‫آمدم!
‫تمنا می‌کنم انعام دربان را فراموش مکنید
‫رفیق، مگر دیشب دیر هنگام به بستر رفتی
‫- که تا نیم‌روز خفته‌ای؟ ‫- راستش، آقا،
‫تا خروس‌خوان دوم باده‌خواری کردیم
‫و ارباب، مِیْ موجبات سه چیز را فراهم آرد
‫- کدامین سه چیز؟ ‫- سرخیِ بینی، خواب و شاش
‫راستی، قربان، ‫شهوت را هم بیدار می‌کند و هم نمی‌کند
‫یعنی هوس را بیدار می‌کند، ‫اما آلت را می‌خواباند
‫بنابراین، می‌توان گفت که میگُساریِ بسیار ‫شهوت را می‌فریبد
‫هم پدیدش می‌آورد، هم در همش می‌شکند؛
‫برش می‌انگیزد و تباهش می‌کند؛
‫هم به او دل می‌دهد، ‫هم توی دلش را خالی می‌کند؛
‫هم برپایش می‌دارد،
‫و هم واژگونش می‌سازد
‫سرانجام،
‫با زبان‌بازی به خواب می‌کشاندش،
‫و همینکه خوب گولش زد،
‫رهایش می‌کند
‫به زعمم باده‌خواری ‫دوش تو را خوش فریفته
‫روز هر دو بخیر
‫پادشاه برنخاسته، سپهسالار گرانقدر؟
‫هنوز نه
‫مرا فرموده بود که پگاه ‫به دیدارش آیم
‫کمی هم… دیر کرده‌ام
‫جسارت می‌ورزم و صدایش می‌کنم
‫آیا پادشاه امروز از اینجا می‌رود؟
‫آری، چنین اراده کرده
‫پریشان‌شبی بود
‫آنجا که ما خفته بویم، ‫باد دودهنج‌هایمان را واژگون ساخت،
‫و گویند که
‫در هوا آوای شِکوه شنیده‌اند؛
‫شیون‌های شگفت مرگ،
‫نداهایی که با آهنگی دهشت‌زا ‫از غوغاهایی سهمناک و حوداثی اندوه‌بار
‫خبر می‌داده‌اند که تخم‌شان به تازگی در ‫زهدان زمانۀ فاجعه‌بار کاشته شده
‫مرغِ شب…
‫- اعلی‌حضرت؟ ‫- …همه شب فغان کرد
‫برخی گویند که زمین نیز تب داشته،
‫و می‌لرزیده
‫ناخوش‌شبی بود
‫وحشتا،
‫وحشتا!
‫زبان و دل را یارای آن نیست ‫که تو را دریابند و بخوانند!
‫- چه شده؟ ‫- آشفتگی دست به شاهکارش زده
‫جنایتی بَس حرمت‌شکن دست به ‫آستان مبارکِ سرورمان بُرده
‫و گوهر جانِ آستان را از آن ربوده!
‫- پادشاه را می‌گویی؟ ‫- به اتاق پای نهید،
‫و با دیدن گورگونی دیگر، بینایی خویش را ‫زایل کنید. از من سخن‌گفتن مخواهید. خود
‫بنگرید و بگویید
‫برخیزید، برخیزید!
‫زنگِ خطر را به فریاد آرید
‫قتل و خیانت!
‫چنان برخیزید که گویی از گور برخاسته‌اید، ‫و شبح‌وار گام بردارید،
‫تا با این هول رویارو شوید!
‫بنکوو و دانلبین! ‫مالکوم! برخیزید!
‫برخیزید، برخیزید، ‫و سیمای رستاخیز را ببینید!
‫مالکوم! بنکوو!
‫چه خوش‌روزگاری به سر بُرده بودم،
‫گر ساعتی پیش ازین مُرده بودم،
‫زیرا ازین دَم
‫دیگر چه سود از زیستن در این جهان فانی. ‫همه چیز بازیچه است
‫چه شده است،
‫که بانگ شیپوری چنین هولناک ‫خفتگان سرای را به یک‌جا فرا می‌خواند؟
‫نکونامی و نیک‌رفتاری مُرده است
‫- لب بگشایید، بگویید! ‫- جامِ زندگی به ته رسیده،
‫و جز دُرد چه مانده که این ‫تک ساغر بدان نازد
‫بنکوو،
‫- پادشاهمان را کُشته‌اند! ‫- چه مصیبتی، فُسوس!
‫چه؟ در سرای ما؟
‫هولناک است، هر جا که باشد
‫- چه مصیبتی رخ نموده؟ ‫- زنده‌اید،
‫و از آن بی‌خبرید
‫مظهر، منشأ
‫و چشمۀ خون‌تان باز ایستاده، ‫و سرچشمۀ آن خشکیده
‫پدرتان…
‫…به قتل رسیده
‫به دست که؟
‫گویا نگهبانان خوابگاهش ‫دست بدین کار زده‌اند
‫دست و روی‌شان همه آغشته به خون بود
‫با این همه پشیمانم از خشم خویش ‫که چرا جانشان را ستاندم
‫- چرا؟ ‫- چرا چنین کردی؟
‫کیست که بتواند در آنِ واحد
‫حیران و فرزانه، آرام و آشفته، ‫بی طرف و پای‌بندِ پیمان باشد؟
‫هیچ‌کس
‫یورش عشق سرکِشم ‫عقل درنگ‌کار را از میدان بدر کرد
‫دانکن…
‫…اینجا فتاده بود،
‫پوست سیم‌گون وی به ‫خون زرگونش مرصع گشته،
‫و زخم‌های دهان‌گشوده‌اش
‫گویی هر یک دهانه‌ای بود ‫برای فرورفتنِ تباهی در تن،
‫و آنک، قاتلانش،
‫آغشته بودند به رنگ جنایت‌شان،
‫و لخته‌های خون به‌مثابۀ غلافی سهمگین…
‫خنجرهایشان را پوشیده بود
‫کیست که دلی را پرمهر باشد،
‫و دلش برابر زِ مهر
‫توانا…
‫و باز بتواند دست بدارد؟
‫بانو را دریابید
‫و چون این تن‌های شکنندۀ عریان را،
‫که به بادی رنجور می‌شوند، پوشاندیم، ‫گِرد آییم،
‫و این حادثۀ خونین را وارسی کنیم، ‫تا بیشتر بدان آگاه گردیم
‫چرا ما مُهرِ خَموشی بر لب زنیم؛
‫دعوی این سخنان بیش از همه ما را سِزَد
‫باید گریخت
‫- هنوز وقت اشک‌ریختن ما فرا نرسیده ‫- بیا آنان را به خود واگذاریم
‫نمایش غم‌خواری به دروغ کاری‌ست ‫که مرد دَغَل به آسانی می‌تواند
‫- من به انگلستان می‌روم ‫- من نیز به ایرلند
‫اگر سرنوشت‌مان را از هم جدا نماییم، ‫هر دو ایمن‌تریم
‫اینجا،
‫در لبخندِ مردمان خنجرهاست
‫و هر که با ما همخون‌تر، ‫به ریختن خون‌مان نزدیک‌تر
‫تیر جان‌ستانی که از شست رها شده، ‫هنوز در اوج است،
‫و همان بِه که زِ آماجگاهش به دور باشیم
‫پس بر زین نشینیم،
‫و در بندِ بدرود نباشیم و تازان رویم
‫مک‌داف نیکدل می‌آید
‫سرورا، از کار جهان چه خبر؟
‫آیا کسی می‌داند عاملِ ‫این جنایت بس خونین کیست؟
‫آنان که مکبث از دم تیغ‌شان گذراند
‫افسوس!
‫- سودشان زین کار چه بوده؟ ‫- خب، اغوا شده بودند
‫دو پسر پادشاه، مالکوم و دانلبین،
‫روی نهان کرده و گریخته‌اند، و…
‫این امر آنان را آماجِ بدگمانی‌ها قرار می‌دهد
‫پس قریب به یقین ‫تاج و تخت از آنِ مکبث می‌شود
‫پادشاهی‌اش اعلام گشته،
‫و برای تاج‌گذاری به سوی دانسِنین روانه شده
‫تو نیز به دانسنین می‌روی؟
‫نه، عمو زاده، من آهنگ فایف کرده‌ام
‫خب…
‫من بدان جا می‌روم
‫امید که کارها آنجا روبه‌راه باشد
‫بدرود!
‫مبادا که جامه‌های کهن ما بر تن‌مان ‫آسوده‌تر از جامه‌های نو باشد!
‫♪ آن که یک جو عقلکی دارد ♪
‫♪ چه باران و چه باد آید ♪
‫♪ باید با قضا و بخت خود سازد ♪
‫♪ گرچه باران یک‌نفس بارَد ♪
‫هفتاد سال را نیک به‌خاطر دارم،
‫و در این دوران
‫ساعاتی هراس‌انگیز،
‫و چیزهایی شگفت دیده‌ام
‫اما آنها همه در برابرِ…
‫این شب فلاکت‌بار به هیچ می‌مانند
‫اِی پدر عزیز،
‫می‌بینی که سپهر
‫برآشفته از کردار آدمی،
‫نمایش خون‌بارش را بیمِ توفان می‌دهد
‫بنا به ساعت اکنون روز است،
‫حال آنکه تاریکی شب ‫چراغِ گردانِ فلک را کُشته است
‫از چیرگیِ…
‫…شب است،
‫یا شرمگینی روز…
‫که ظلمتْ رویِ زمین را در گور می‌دارد،
‫آنگاه که روشنایی جانانه می‌باید ‫بر رویش بوسه زند؟
‫این به مانند کاری که صورت گرفت، ‫خلاف طبیعت است
‫همین سه‌شنبه،
‫شاهینی پُرغرور پَر گرفته بود که
‫جغدی موش‌گیر بر وی تاخت ‫و در خاکش نهفت
‫و امری مسَلم و بس شگفت پیش آمد:
‫اسب‌های دانکن، آن زیبایان تیزتک
‫آن گوهران رخشان نژاد خویش،
‫از نو وحشی شدند،
‫درِ آخورهایشان را بشکستند،
‫رو در گریز نهادند،
‫و چنان‌که گویی عزم جنگ با آدمیان دارند، ‫سر به سرکِشی برداشتند
‫آورده‌اند که یکدیگر را دریده‌اند
‫تو اینک
‫پادشاه،
‫سپهسالار کودور،
‫سپهسالار گلامز،
‫هستی، چنان که ‫زنان طالع‌بین نویدت داده بودند
‫لیک مبادا برای رسیدن به مقصود ‫دست به پلیدترینِ کارها زده باشی
‫با این حال گفته بودند که ‫پادشاهی به فرزندانت نخواهد رسید،
‫بلکه من سردودمان و نیایِ ‫پادشاهان بسیار خواهم بود
‫گَر از دهانشان سخن راست برون آید…
‫چنان که گفته‌هایشان در حق تو، مکبث،
‫چنین درخشان از کار درآمده…
‫و اگر در حق تو نیکی کرده، ‫و حقایق را گفته باشند،
‫چرا لوحه‌خوان سرنوشت من نیز مباشند
‫و از امید لبریزم نکنند؟
‫لیک، بس است، دَم دَرکِش
‫این هم بزرگترین میهمان ما
‫اگر او را از یاد برده بودیم،
‫جای او در جشن بزرگ ما خالی می‌بود ‫و جشن نه چنان می‌بود که باید
‫امشب خوانی شکوهمند گسترده‌ایم، سرورا ‫و درخواست حضور را دارم
‫امروز پس از نیم‌روز قصد سواری دارید؟
‫آری، سرورم
‫و گرنه دل‌مان می‌خواست ‫از رای و نظر نیکوی شما که
‫هم استوار است و هم پربرکت، در شورای امروز ‫بهره گیریم اما…
‫این‌کار را به فردا می‌افکنیم.
‫خیلی دور می‌روی؟
‫سرورم، چندان دور که از اکنون تا شامگاه
‫زمان را پر کند
‫و اگر اسبم به خوبی نرود،
‫می‌بایست یکی دو ساعت از تاریکی شب را
‫وام بستانم
‫جشن ما را از یاد مبرید
‫هرگز، سرورم
‫شنیدیم که عموزادگان خون‌خوارِ ما ‫در انگلستان و ایرلند پناه گرفته‌اند
‫و به پدرکشی سنگدلانۀ خود اعتراف نمی‌کنند
‫اما این بماند برای فردا که
‫بررسی کارهای کشور ‫به ما هر دو سخت نیازمند است
.‫اکنون بر اسب بپر ‫بدرود
‫تا شبانگاه که بازگردی
‫فلیانس نیز با شما می‌آید؟
‫آری، سرورم
‫اسبان‌تان چالاک و سخت‌پای باد
‫شما را به پشت ایشان می‌سپارم
‫بدرود
‫آن کسان در آستانِ مایند؟
‫آری، سرورم
‫دیروز نبود که با هم گفت‌وگو کردیم؟
‫- آری ‫- همچنان است که پادشاه می‌فرمایند
‫باری، در گفته‌های من درَنگیدید؟
‫بدانید که این بنکوو بود
‫که در روزگاران گذشته
‫شما را چنان سیه‌روز می‌داشت
‫و شما گناه آن را ‫به پای مای بی‌گناه می‌نوشتید
‫در آخرین گفت‌وگومان این نکته را ‫بر شما باز نمودم
‫بر شما اثبات نمودم که چگونه
‫بازیچۀ دست شدید و لگدمال ‫و کدام ابزارها در کار بود و کدام دست
‫و هزار چیز دیگر که ‫هر سبک‌مغز کم‌خرد دیگری را
‫نیز قانع می‌کند که
«بگوید: «این‌ها همه کار بنکوو بوده
‫ما را از این مسئله آگاه کردید
‫چنین کردم و بیش از این
‫که سر همین نکته دوباره گرد هم آمدیم
‫آیا در نهاد خویش چندان شکیبایی می‌بینید که ‫از این‌ها درگذرید؟
‫آیا چنان…
‫انجیل‌پرستید که…
‫این بزرگوار و فرزندانش را دعای خیر گویید…
‫با اینکه دست ستمکارش شما را ‫بر لبۀ گور کشانده
‫و کسان‌تان را برای همیشه ‫به خاک سیاه نشانده؟
‫ما مَردیم، سرورم
‫آری، در دفتر آمار شما نیز ‫مرد به شمار می‌روید
‫اما اگر شما را نیز در دفتر مردانگی جایی‌ست ‫و نه پست‌ترین جا، بگویید تا
‫من با دل‌تان از کاری دم زنم که
‫به انجام‌رساندنش دشمن‌تان را ‫از میان برمی‌دارد
‫من درک می‌کنم، سرورم
‫مَنی که از کژرفتاری‌ها و ستمگری‌های جهان ‫چنان جانم به لب رسیده
‫که مرا از در افتادن با آن…
‫- باکی نیست ‫- من نیز چنینم
‫چنان از شوربختی‌ها فرسوده‌ام…
‫و با بخت دست به گریبان که حاضرم زندگی‌ام را ‫در هر فرصتی قمار کنم تا یا بهبودش بخشم
‫یا عطایش را به لقایش
‫هر دو بدانید که بنکوو دشمن‌تان بوده
‫چنین است، سرورم
‫چنان که دشمن من نیز
‫و چنان دشمنی که هر دم از زندگانی‌اش
‫تیغی‌ست بر رگ من
‫و گرچه توانایی آن دارم که به چنگال قدرت خویش ‫او را از پیش چشم بردارم
‫و با اراده‌ام آن‌را تحقق بخشم، ‫چنین نباید کنم
‫و از این‌روست که به یه یاری شما دل بسته‌ام
‫تا به چند دلیل بی‌چون و چند
‫کار را از چشم مردم پوشیده دارم
‫سرورم، ما گوش به فرمان شماییم
‫- تا پای جان… ‫- برق غیرت از شما می‌تابد
‫این کار می‌باید امشب پایان گیرد
‫و دور از کاخ انجام گیرد ‫از یاد نرود که…
‫گردی از ماجرا نمی‌باید در دامن من نشیند ‫و برای آن‌که…
‫هیچ ناهمواری در کار نمانده باشد،
‫فلیانس، پسرش نیز…
‫می‌باید در آن شب تار ‫به همان سرنوشت دچار آید
‫ما بر این کار عزم کردیم، سرورم
‫حال عزم به عزیمت کنید
‫بنکوو از دربار رفته است؟
‫آری، بانوی من. ‫اما شب دوباره باز می‌گردد
‫سرورم، چگونه‌اید؟
‫چرا گوشه گرفته‌اید
‫و با اندوه‌بارترین خیال‌ها همنشین شده‌اید
‫و غرقِ اندیشه‌هایی هستید که می‌باید با ‫مرگ کسانی که آماج‌شان بودند، مرده باشند؟
‫آنچه را که هیچ چاره‌ای نباشد ‫باید از یاد برد
‫گذشته دیگر گذشته
‫ما مار را زخم زده‌ایم اما نکشته‌ایم
‫زخمش التیام می‌یابد ‫و باز همان خواهد شد که بود
‫و همان دندان همچنان ‫در کمین شرارت ناتوان‌مان خواهد نشست
‫پیوستن به کاروان کسانی که در طلب آسودگی خویش ‫به مُلک آسایش روانه‌شان کردیم
‫بـِه از زیستن با شکنجۀ جان ‫در آسیمگی بی‌پایان
‫دانکن در گور خویش خفته است
‫چه خوش‌خوابیِ از پیِ تب پُر تابِ زندگی
‫خیانت آنچه می‌توانست کرد ‫دیگر نه پولاد، نه زهر…
‫نه بدخواهیِ خودی، نه لشکر بیگانه ‫و نه هیچی…
‫…در وی کارگر نیست
‫آرام باش، سرورم
‫این چهرۀ دژم را خرم کن
‫امشب را در میان میهمانان خویش ‫خندان و خوشرو باش
‫آه، همسر عزیز، سرم کژدُم‌زار است
‫می‌دانی که بنکوو و پسرش فلیانس زنده‌اند
‫در پادشاهی طبعِ او چیزی فرمان‌رواست که
‫از آن می‌باید هراسید ‫و آن دلیری بسیارِ اوست
‫و با آن پُردلی وی را خردی‌ست
‫راهنمای دلیری او به اقدام با پروا
‫تنها از اوست که بیمی ‫به دل دارم…
‫باید این ماجرا را رها کنی
‫او به خواهران پرخاش کرد
‫هنگامی که نخست، نام پادشاهی بر من نهادند ‫و ایشان را فرمود تا با او سخن گویند
‫آن‌گاه…
‫آنان پیشگویانه وی را به نام پدرِ دودمانی از پادشاهان ‫درود فرستادند
‫بر سر من افسری نهادند بی‌بر
‫و در دستم دستواره‌ای سترون
‫تا دستی که از تبارِ من نباشد، ‫آن‌را از چنگم به‌در برد
‫پسری از من جانشین من نباشد ‫اگر چنین باشد،
‫پس من در راه فرزندان بنکوو ‫ذهنم را آشفته ساختم
‫و خون دانکن نازنین را ریخته‌ام
‫و زهر دُژکامی به جامِ آسایش خویش کرده‌ام؟
‫و گوهر جاوید جان خویش را ‫به کف دشمن انسان سپرده‌ام
‫تا ایشان را به پادشاهی برسانم
‫نوادگان بنکوو را پادشاه کنم!
‫اما طبیعت ‫که ایشان را سند جاودانگی نداده است
‫همچنان امیدی باقیست
‫می‌توان ایشان را از پای در آورد
‫پس غم مدار
‫پیش از آن‌که
‫شب‌پره در شبستان پرسه‌ای زند
‫و زنجرۀ پولک‌بال به ندای خداوندِ سیه‌کار جادوان ‫با زنجیرۀ خواب‌آور آوای‌اش
‫زنگولۀ خمیازه‌کش شب را به صدا در آورد،
‫کاری کرده خواهد شد که دل‌ها را بلرزاند
‫چه خواهد شد؟
‫در پی دانستن‌اش نباش، نازنین
‫که چون کرده شد، بر آن آفرین گویی
‫بیا، ای شب دیده‌دوز
‫و چشمان مهربان روز دل‌سوز را بردوز
‫و با دستان ناپیدای خون‌آلودت
‫از هم بگسل آن رشتۀ بزرگ زندگی را ‫که هراسانم می‌دارد
‫روشنایی تیرگی می‌گیرد
‫و زاغ به سوی بیشۀ زاغستان بال می‌کشد
‫نیک‌سرشتانِ روز از توش و توان رفته ‫و فرو می‌خسبند
‫و آن‌گاه سیه‌کارانِ شب ‫از پی شکارهای خویش برمی‌خیزند
‫از سخنانم در شگفتی ‫اما آرام باش
‫آنچه پایه‌اش بر شر است به شر نیرو می‌گیرد
‫تو را که گفت که به ما بپیوندی؟
‫مکبث
‫به او بدگمان نباید بود
‫زیرا وی آنچه را که باید کرد ‫به درستی به ما خواهد گفت
‫پس با ما بمان
‫نور!
‫مشعل را بده، پسرم!
‫امشب بارانی‌ست
‫بگذارد ببارد
‫فلیانس!
‫بگریز، فلیانس!
‫بگریز!
‫تنها یک نفر را به خاک انداختیم
‫پسر گریخت
‫نیمۀ بهتر کار از چنگ‌مان به‌در رفت
‫باری، برویم
‫و بگوییم که کار تا کجا به انجام رسیده است
‫این را چه می‌گویی که
‫مک‌داف از آمدن به میهمانی شاهانۀ ما ‫سر باز زده است؟
‫- سرورم، کسی را سراغش فرستاده‌اید؟ ‫- اعلی‌حضرت
‫هر یک جای خویش را می‌دانید
‫بنشینید
‫بر مِهتر و کهترِتان
‫از دل درود.
‫بر گردِ میز به‌زودی پیمانه‌ای می‌باید زد
‫روی‌ات خونین است
‫خون بنکووست، سرورم
‫بر روی تو بهتر تا در تویِ او
‫کارش را ساختی؟
‫سرورم، گلویش را بُریدم
‫این از او.
‫آفرین بر بهترینِ گلوبُران
‫اما چه خوب آن کس که با فلیانس ‫همین کرده باشد
‫اگر تو چنین کرده باشی، بی‌مانندی
‫ای قبلۀ عالم،
‫فلیانس گریخت
‫باز آن بلا به جانم افتاد ‫اگر چنین نمی‌شد، همه‌چیز بی‌نقص می‌شد
‫اما از جانب بنکوو که جای نگرانی نیست؟
‫نه، سرورم
‫او بی هیچ‌جای نگرانی در چاله‌ای افتاده است ‫با بیست زخمِ کاری بر سرش
‫که کمترینش مرگ‌آور است
‫افعی بزرگ به خاک افتاد
‫اما بچه ماری که گریخت، روزی ‫بنا به طبیعت خویش زهر به بار خواهد آورد
‫اگر چه هنوز دندان برنیاورده
‫اکنون بروید
‫سرورم
‫اشارتی به شادخواری نمی‌کنید
‫یادآور شیرین‌سخن!
‫باری، خوش‌گوار بادا سور با اشتهایِ خوش و…
‫- تندرستی! ‫- با هر دو!
‫عالیجناب، لطفاً بنشینید
‫اگر بنکووی نازنین‌مان نیز ‫در میان‌مان می‌بود
‫از بزرگان کشور در جمع‌مان کسی کم نمی‌بود
‫دلم می‌خواهد نبودنش را ‫به حساب نامهربانی‌اش بگذارم
‫تا رویدادی ناگوار
‫سرورا، ‫علت غیبت، بدقولی اوست
‫اعلی‌حضرت ما را به هم‌نشینی خود ‫سرفراز نمی‌کنند؟
‫سرورا، این‌جا یک جای خالی هست
‫سرورم، از چه پریشان‌خاطرید؟
‫این کار کدام‌تان است؟
‫کدام کار، سرورم؟
‫مگو که این کار من است
‫هرگز…
‫- کاکُل خونینت را برای من مَجُنبان ‫- آقایان، برخیزید
‫- پادشاه ناخوش است ‫- بنشینید، دوستان ارجمند
‫سرورم از روزگار جوانی ‫بسیار به این حال می‌افتد
‫خواهش می‌کنم، بنشینید
‫این یک حملۀ گذراست ‫دمی دیگر…
‫به خود می‌آید
‫مگر تو مرد نیستی؟
‫هستم، و آن هم چگونه مردی
‫مردی که چشم بر چنان چیزی تواند دوخت ‫که ابلیس هم زهره‌اش را ندارد
‫این نقش خیال از ترسِ توست
‫این همان خنجرِ در-هوا-نقش-بسته‌ای‌ست ‫که می‌گفتی تو را به سوی دانکن راند
‫اگر این منم که این جای‌ام، او را دیدم
‫وه، که شرم‌آور است!
‫روزگاری بود که ‫چون مغز کسی را می‌کوفتند،
‫مرد می‌مُرد و بس.
‫اما امروز باز برمی‌خیزند ‫با بیست زخم کاری بر تارِک سر
‫و ما را از جا می‌پرانند
‫این شگفت‌تر ست از آن جنایت!
‫برو!
‫از برابر چشمم دور شو!
‫استخوانت پوک است
‫خونت سرد
‫و آن چشمانِ خیره تهی از هر معنا
‫که چنان زل زدی!
‫دور شو، سایۀ ترسناک!
‫مسخرۀ پوچ، دور شو
‫که اینطور
‫همین که می‌رود،
‫دوباره مرد می‌شوم
‫دوستان ارجمندم، حیرت مکنید
‫من دچار ناخوشی‌ای شگفتم که
‫نزدیکانم از آن آگاهند
‫عیش‌مان را تباه کردی ‫و مجلس شیرین‌مان را
‫با این شاهکارهای شلوغ‌بازی بر هم زدی
‫چگونه تواند بود که چنین چیزهایی باشد
‫و چون ابر تابستانی ناگهان ما را فرو گیرد
‫و در حیرت فرو نبرد؟ ‫از شما در شگفتم
‫و هم از حال خویش
‫که از دیدن چنین منظری
‫چگونه رنگ از رُخان من از ترس می‌پرد ‫اما سرخی گونه‌های شما همچنان پابرجاست
‫کدامین منظر، سرورم؟
‫خواهش می‌کنم چیزی مگویید
‫که از این پریشان‌حال‌تر شود ‫پرس‌وجو خشمگین‌اش می‌کند
‫شب به‌خیر!
‫پای‌بند ترتیبِ رفتن مباشید ‫و هر چه زودتر بروید
‫شب‌به‌خیر
‫- و پادشاه را سلامت با… ‫- شب همگی به‌خیر!
‫خون می‌طلبد
‫اینطور می‌گویند
‫خون، خون می‌طلبد
‫آورده‌اند که سنگ از جای غلتیده ‫و درخت به زبان آمده
‫و فال‌زنان از پرواز زاغ و زاغچه و کلاغ
‫پرده از نهفته‌ترین رازِ مرد خونی برگرفته‌اند
‫چه پاسی‌ست از شب؟
‫پاسِ گیر و دارِ شب با روز ‫که ندانی کدام است و کدام
‫این را چه می‌گویی که
‫مک‌داف از آمدن به ‫میهمانی شاهانۀ ما سر باز زده‌ست؟
‫کسی را برای خبرگیری از او فرستاده‌اید؟
‫از گوشه و کنار از او خبری خواهد رسید ‫اما در هرحال کسی را خواهم فرستاد
‫در خانۀ هیچ‌یک‌شان نیست که خدمتکار خبرچینی ‫نداشته باشم
‫فردا به سروقتِ خواهرانِ جادو خواهم رفت ‫می‌باید بیش از این با من سخن بگویند
‫غرق خونم
‫چنان خود را در دریای خون کشانده‌ام که ‫واپس کشیدن‌ام همان‌اندازه جان‌فرساست
‫که پیش‌خزیدنم.
‫مرا چیزهایی شگفت در سر است که بی‌هیچ درنگ ‫در کارِشان می‌باید به سَرچنگ در آیند
‫و در کار آیند
‫تو را مایۀ خوشی همۀ جان‌ها کم است؛
‫خواب
‫بیا، برویم تا بخُسبیم
‫ترس شگفت و وهم‌آفرینِ من ‫ترسِ مرد ناآزموده‌ای ست که
‫می‌باید به آزمون سخت گماشته شود
‫ما هنوز در میدان جنایت تازه‌کاریم
‫زمان فرا رسیده است
‫« فردا »
‫مرا ز سوزش شَستم ندایی می‌رسد ناگاه،
‫که چیزی بدسرشت این سو نهاده پای اندر راه
‫چه شده، ‫عجوزگانِ پنهانکارِ سیه‌کارِ نیم‌شب؟
‫در چه کارید؟
‫کاری که…
‫نامی‌ش نیست
‫شما را به همان پیشه‌ای که در پیش دارید
‫و من از چند و چونِ آن هیچ نمی‌دانم، سوگند ‫که مرا پاسخ گویید
‫حتی تا آن‌گاه که نابودی نیز ‫خود به فریاد آید،
‫به آنچه می‌گویم پاسخ گویید:
‫بگو ‫بپرس
‫پاسخ خواهیم گفت
‫از زبان ما می‌خواهی شنید ‫یا از زبانِ استادان‌مان؟
‫ایشان را فرا خوانید
‫بگذارید ببینم‌شان
‫دو چندان، دو چندان
‫بلای دردمندان
‫فروزان باد آتش
‫و دیگ جوشان
‫دو چندان، دو چندان، ‫بلای دردمندان ‫فروزان باد آتش، ‫و دیگ جوشان
‫دو چندان، دو چندان، ‫بلای دردمندان ‫فروزان باد آتش، ‫و دیگ جوشان…
‫سر انگشتان یک کودک که زاد از روسپی‌مادر
‫رها شد جسم بی‌جانش…
‫به پشت خندقی ایدر
‫جگرگاهِ جهودِ کافر بدرگ
‫زهرۀ بز
‫تراشۀ شاخِ خَرزهره
‫خسوف‌دیده
‫بُریدۀ بینی ترک و لبِ تاتار
‫و این خون یک شب‌کور
‫- داخل بیانداز ‫- داخل بیانداز
‫بگردیم، بگردیم، به کار دیگبانی
‫بریزیم در آن زَهر زِ هَر دست که دانی
‫به هم سازید افسونی که آتش کند برپا
‫به هم جوشید
‫همچون آش دوزخبا
‫بگو…
‫- ای نیروی ناشناس… ‫- او اندیشه‌های تو را می‌داند
‫به سخنش گوش فرا ده اما هیچ مگو
‫مکبث! مکبث!
‫مکبث!
‫بترس از مک‌داف
‫بترس از سپهسالارِ فایف
‫هر چه هستی، از هشدارت سپاسگزارم
‫درست بر رگِ ترسم انگشت نهادی
‫- اما کلمه‌ای دیگر… ‫- او فرمان‌برِ کسی نیست
‫اما یکی دیگر هست تواناتر از این
‫مکبث! مکبث!
‫- مکبث! ‫- کاش سه گوش ‌داشتم تا همه را بر تو می‌گماشتم
‫خون‌ریز باش و بی‌باک و آهنین‌عزم
‫بر نیروی بشری خنده زن
‫زیرا مادر نزاییده کسی که ‫مکبث را آسیبی تواند رساند
‫پس زنده بمان، مک‌داف
‫مرا چه ترسی‌ست از تو؟
‫اما من می‌خواهم ایمنی خود را ایمن‌تر کنم ‫و از سرنوشت سندی بستانم
‫تو زنده نخواهی ماند
‫تا من به ترسِ ترسان‌دل بگویم ‫که دروغ می‌گوید
‫و در غرش تندر نیز به خواب روم
‫این چیست؟
‫که بر می‌آی شاه‌وار
‫دیهیم و نگین پادشاهی بر تارک کودکانه؟
‫به او گوش دار اما سخن مگو
‫مکبث…
‫مکبث هرگز روی شکست نخواهد دید
‫مگر آن روز که جنگل بزرگ بِرنام…
‫از فراز تپۀ دانسینِین روی بدو آورد
‫هرگز چنین نخواهد شد
‫کدام کَس جنگل را به فرمان درتواند آورد
‫و درخت را فرمان تواند داد که ‫ریشۀ در خاک فروبستۀ خویش را برکند؟ اما…
‫دلم همچنان برای دانستن یک چیز می‌تپد
‫بگویید با من که شما این همه می‌دانید:
‫آیا فرزندان بنکوو هرگز بر این پادشاهی ‫فرمان‌روایی خواهند کرد؟
‫بیش از این مخواه که بدانی
‫بیش از این مخواه
‫که بدانی
‫خواهران جادوگر را ندیدی؟
‫- نه، سرورم ‫- از کنار تو نگذشتند؟
‫به راستی نه، سرورم
‫سوزان باد هوایی که ایشان بر آن سوارند
‫و به‌نفرینِ آنان که بدیشان پشت‌گرم‌اند
‫صدای پای اسب به گوش‌ام رسید ‫که آمده است؟
‫دو یا سه تن که خبر آورده‌اند
‫مک‌داف به انگلستان گریخته است، سرورم
‫به انگلستان گریخته است؟
‫بله، سرورم
‫ای زمان،
‫تو بر هنرنمایی‌های هولناکم پیشی می‌گیری
‫از این دم،
‫نخست‌زادانِ دلم
‫همانا نخست‌زادانِ دستم خواهند بود ‫و از هم اکنون…
‫تا تاج کردار بر سر پندار نشیند،
‫پندار همان و کردار همان!
‫بر دژ مک‌داف شبیخون خواهم برد ‫و فایف را تصرف خواهم کرد
‫و همسر و کودکانش را و هر نگون‌بختی را که
‫از نوادگان اوست، به دم تیغ خواهم سپرد
‫دیوانه‌وار لاف نباید زد
‫این کار را کرد باید ‫پیش از آن‌که عزم به سردی گراید
‫اما رویابینی بس است!
‫من چیزی جز آن نمی‌گویم که ‫چیزهایی شگرف رخ داده است
‫مکبث بر دانکن نازنین جگر می‌سوزاند
‫بعد از این‌که مُرد
‫و بنکووی به راستی دلاور تا دیرگاهِ شب ‫به گردش می‌پردازد
‫و اگر خوش داشته باشید، می‌توان گفت که
‫فلیانس او را کشته است
‫زیرا فلیانس گریخته است
‫تا دیرگاهِ شب نباید گردش کرد
‫شنیده‌ام که مک‌داف ‫مورد غضب پادشاه قرار گرفته است
‫جناب، می‌توانید بگویید کجا پناه گرفته است؟
‫مالکوم و پسر دانکن که
‫این بیدادگر حق پدری او را خورده است…
‫در دربار انگلستان به سر می‌برد
‫مک‌داف نیز بدان جا رفته است ‫تا درخواست یاری کند
‫و این خبر مکبث را چنان برآشفته است که
‫جنگ را کمر بسته است
‫ای کاش فرشتۀ رحمتی به دربار انگلستان ‫پرواز کند
‫و پیام وی را پیش از رسیدنش باز گوید
‫تا این کشور بلاکشِ ما را ‫که گرفتار چنگال اهریمن است
‫هر چه زودتر…
‫فرخندگی بازآید
‫چه کرده بود که می‌بایست از سرزمینش بگریزد؟
‫- باید شکیبا باشید، خانم ‫- اما او نبود
‫گریزش دیوانگی بود
‫کاری هم که نکرده باشیم، ترس‌مان ‫ما را خائن جلوه می‌دهد
‫شما که نمی‌دانید این کار ‫از سر ترس بوده یا خرمندی
‫خرمندی!
‫ترک زن…
‫و فرزند…
‫و خانه و زندگی و نام و نشانش ‫و گریختن خردمندی‌ست؟
‫او ما را دوست نمی‌دارد
‫در ذاتش عاطفه نیست
‫حتی سسک ناچیز هم…
‫با همه خُردی در لانه می‌ماند
‫و با جغد بر سر جوجگان‌اش می‌جنگد
‫دخترعموی عزیزتر از جانم
‫خواهش می‌کنم خویشتن‌دار باشید
‫اما شوهرت
‫بزرگ‌زاده است
‫و خردمند و باریک‌بین و…
‫زیر و بم زمانه را از همه بهتر می‌شناسد
‫بیش از این دل سخن گفتنم نیست
‫اما چه زمانۀ ستم‌کاری‌ست که ‫در آن آدمی خیانتکار باشد
‫و خود از آن بی‌خبر
‫روزگاری که از چیزی هراسانیم
‫و دل به پِچ‌پِچه‌ها می‌سپاریم ‫بی‌آن‌که بدانیم از چه هراسانیم
‫بلکه بر سر دریایی سرکش و شوریده شناوریم
‫و به هر سو روانیم
‫دختر عموی زیبایم
‫این پسر هم پدر دارد
‫و هم پدر ندارد
‫سیراه…
‫پدرت مُرده
‫الان چه خواهی کرد؟ ‫چگونه خواهی زیست؟
‫هر چند تو می‌گویی اما پدرم نمُرده است
‫چرا، مُرده است
‫با درد بی‌پدری چه خواهی کرد؟
‫خیر!
‫تو با درد بی‌شوهری چه خواهی کرد؟
‫هِه! برای من بیست‌بیست شوهر ‫در هر بازاری هست
‫لابد می‌خری… که باز بفروشی
‫چه زیرکانه سخن می‌گویی
‫کودک به این خُردی و به این زیرکی!
‫پدرم خائن بود، مادر؟
‫دردا که بود
‫خائن چه کسی را می‌گویند؟
‫کسی که…
‫سوگند خورَد و سپس دروغ گوید
‫هر کس که چنین کند خائن است؟
‫هر کس که چنین کند، خائن است
‫و باید به دار آویخته شود
‫چه کسی باید ایشان را به دار آویزد؟
‫خب، مردان شریف
‫پس،
‫آنان که سوگند دروغ می‌خورند، ‫باید دیوانه باشند
‫زیرا چنان بسیارند که
‫می‌توانند مردان شریف را بگیرند ‫و به دار آویزند
‫بانو!
‫چه حرف‌ها می‌زنی!
‫سلام بر شما، بانوی زیبا!
‫شما مرا نمی‌شناسید
‫اما من خاندان والا تبارِ شما را ‫به خوبی می‌شناسم
‫می‌ترسم خبری به‌زودی برای شما در راه باشد
‫اگر اندرز نوکرتان را می‌شنوید،
‫این‌جا نمانید
‫و با کودکان‌تان بروید
‫به کجا بگریزم؟ ‫من با هیچکس بد نکرده‌ام
‫اما الان به یادم آمد
‫که من در این جهان خاکی‌ام ‫جایی که آزار رساندن چه بسا ستوده باشد
‫و نیکی گهگاه حماقتی خطرناک به شمار آید
‫پس این دفاع زنانه به چه‌کار می‌آید
‫که بگویم من با هیچ‌کس بد نکرده‌ام؟
‫شوهرت کجاست؟
‫امیدوارم در چنان جای پلیدی نباشد که
‫چون تویی را به او دسترس باشد
‫- او خائن است ‫- تو دروغ می‌گویی
‫- نه ‫- چه، توله؟
‫نـه! نــه!
‫نـه! نـــه!
‫بیا کنج خلوتی بیابیم
‫و بگرییم تا دل پردردمان خالی شود
‫اما بهتر آن‌که شمشیر خون‌ریز را بچسبیم
‫و همچون نیک‌مردان
‫در راه زادگاهِ از پا درافتادۀ خویش ‫به پا خیزیم
‫که هر بامداد در آن بیوگانی تازه شیون سر می‌کنند ‫و یتیمانی تاز فغان می‌کنند
‫و اندوهانی تازه خود را ‫بر سینۀ گنبد آسمان می‌کوبند
‫و آسمان آن‌ها را چنان پژواکی می‌دهد ‫که گویی با اسکاتلند همدرد است
‫و همان شیون دردناک را سر داده است
‫آنچه گفتید چه بسا چنین باشد
‫این بیدادگر را که بردن نام‌اش نیز ‫بر زبان‌مان داغ می‌نهد،
‫روزگاری شریف می‌پنداشتند
‫بنگر، کی‌ست که می‌آید؟
‫پسرعموی گرامی من
‫خوش آمدی
‫هان، شناختمش
‫سرورم، این اسباب جدایی را هر چه زودتر ‫از میان بردار!
‫آمین، سرورم
‫اسکاتلند همانجا که بود هنوز هست؟
‫دریغا، سرزمین نگون‌بخت!
‫از به یادآوردن خود نیز بیمناک است
‫کجا می‌توانیم آن را سرزمین مادری بنامیم ‫که گورستان ماست
‫آن‌جا که جز از همه‌جا بی‌خبران را…
‫خنده بر لب نمی‌توان دید
‫آن‌جا که آه و ناله‌ها ‫و فریادهای آسمان‌شکاف را
‫گوش شنوایی نیست
‫آن‌جا که اندوهِ جانکاه چیزی‌ست همه‌جا یاب
‫تازه‌ترین مصیبت کدام است؟
‫مصیبت‌ها چنان دم به دم می‌رسند که
‫از مصیبت ساعت پیش دم نمی‌توان زد
‫از همسرم چه خبر؟
‫باری، خوب است
‫و از فرزندانم؟
‫آن‌ها هم خوبند
‫آن بیدادگر که آسایش‌شان را بر هم نزده است؟
‫نه، تا زمانی که من ترک‌شان می‌گفتم ‫در آسایش بودند
‫در سخن‌گفتن کم مایه می‌گذارید
‫بگویید چه شده است؟
‫چون بدین‌سو روی می‌کردم تا خبرهایی را ‫بیاورم که تاب آوردن‌شان را نداشتم،
‫همه‌جا پیچیده بود که بسیاری از ‫مردان ارجمند سر به شورش برداشته‌اند
‫اکنون زمان یاوری‌ست
‫نگاه شما بر اسکاتلند سرباز می‌آفریند
‫زنان را نیز به میدان جنگ می‌آورد ‫تا این مصیبت سهمگین را از میان بردارند
‫ایشان را مژدگانی ده
‫ما بدان‌سو می‌آییم
‫پادشاه بزرگوار انگلستان ده‌هزار سپاهی را ‫به سرکردگیِ سیوار نیک‌خو به ما سپرده است
‫سربازی توانمندتر و بهتر از او ‫در همۀ عالم مسیحیت نیست
‫کاش این مژده را ‫با مژده‌ای پاسخ می‌توانستم گفت
‫اما مرا سخنانی‌ست
‫که می‌باید در فضای بیابان ‫به فغان بر زبان رانم
‫تا به هیچ گوشی نرسد
‫در چه بابی‌ست؟
‫در بابِ کار و بارِ همگان است
‫یا دردی‌ست که ‫تنها یک سینه را مالامال می‌کند؟
‫دردی‌ست که هر خاطر شریفی را ‫از آن سهمی‌ست اما
‫سهم اصلی تنها تو را ست
‫اگر مرا ست، از من پنهان مدار
‫زودتر بگو تا بدانم
‫مبادا که گوش‌هاتان ‫زبان مرا تا ابد نفرین کنند
‫چرا که آن‌ها را ‫با ناخوش‌ترین صدایی فرو می‌گیرد
‫که هرگز نشنیده‌اید
‫حدس می‌توانم زد
‫بر کوشک شما شبیخون آورده‌اند
‫و همسر و کودکان‌تان را…
‫وحشیانه کشته‌اند ‫اگر بگویم که چه کرده‌اند،
‫تن بی‌جان شما نیز بر تلِ کُشتگانِ ‫این آهوانِ در دام افتاده خواهد افتاد
‫خدای مهربان!
‫های، مرد!
‫سخنان پردرد و غم را بر زبان آور
‫غمی که بر زبان نیاید، در دل گران‌بار ‫چندان نجوا می‌کند
‫تا که دل در هم شکند
‫فرزندانم را نیز؟
‫همسر و فرزندان…
‫و خدمتکاران
‫- و هر که را که یافتند ‫- همسرم را…
‫- نیز کُشتند؟ ‫- گفتم
‫آرام باش
‫بیا تا از کین‌خواهی بی‌کران دارویی بسازیم…
‫- درمان این دردِ جانکاه را ‫- او بی‌بچه است
‫و بچه‌های زیبای مرا؟
‫گفتی همه را؟
‫ای بوم شوم!
‫همه؟
‫یعنی همۀ جوجگان زیبایم را با مادرشان ‫به یک تازش ناگهان کُشتند؟
‫- مردانه با آن دراُفت ‫- چنین می‌کنم
‫اما مردانه نیز باید احساسش کنم
‫چگونه از یاد توانم برد که ‫اینان بودند و مرا عزیزترینان بودند
‫آیا آسمان نظاره کرد و جانب ایشان را نگرفت؟
‫مک‌داف روسیاه،
‫اینان همه از برای تو به خاک افتادند
‫برای منِ ناچیز ایشان که ‫گناهی نکرده بودند. برای خاطر من بود که
‫مرگ به جان‌شان افتاد
‫- خداوندا، اکنون آرامش‌شان ببخش ‫- این…
‫آن سنگ فسانی باد که بر آن تیغ خویش تیز کنی
‫غم را به خشم بدل کن ‫آتش دل را منشان
‫- شعله‌ور کن ‫- کاش می‌توانستم چون زنان
‫به چشم اشک بریزم ‫و به زبان لاف مردی زنم
‫اما ای خدای مهربان
‫دوری را همه از میان بردار
‫و مرا و این دیوِ اسکاتلند را رویاروی بگذار
‫و او را در تیغ‌رسِ من نِه
‫اگر جان به‌در برد،
‫تو نیز بر او ببخشای
‫کِی بود آخرین باری که به راه افتاد؟
‫از زمانی که پادشاه به میدان جنگ رفته است،
‫دیده‌ام که از بستر برمی‌خیزد
‫بالاپوش‌اش را به دوش می‌افکند
‫در گنجه‌اش را باز می‌کند
‫کاغذی برمی‌دارد و تا می‌زند
‫بر روی آن چیزی می‌نویسد و می‌خواند
‫و سپس مهر می‌کند
‫و دوباره به بستر بازمی‌گردد ‫لیک…
‫این‌ها همه را در حالی می‌کند ‫که در خواب ژرف است
‫در این جنب‌وجوشِ خواب‌آلوده ‫جز راه رفتن
‫و کارهای دیگر، هیچ شنیده‌ای گهگاه چیزی بگوید؟
‫قربان، سخنانی می‌گوید که نمی‌خواهم ‫پشت سرش بازگو کنم
‫نه به شما خواهم گفت و نه به هیچ‌کسِ دیگر
‫تا شاهدی در میان نباشد ‫که بگوید درست می‌گویم
‫های، دارد می‌آید
‫همان کارها را می‌کند ‫به جان خودم، در خوابِ ژرف است
‫پنهان شوید و نگاهش کنید
‫- می‌بینی، چشم‌هایش باز است ‫- آری
‫- اما حس بینایی‌شان بسته ‫- شمع را از کجا آورده؟
‫در کنارش بوده ‫به دستور او همیشه شمع در کنارش هست
‫این چه کاری‌ست که می‌کند؟
‫ببین، چگونه دست‌هایش را به هم می‌ساید
‫دیده‌ام که یک ربع ساعت همین‌کار را می‌کند
‫هنوز یک لکۀ دیگر هست
‫گوش دار! حرف می‌زند
‫گم شو، لکۀ لعنتی!
‫می‌گویم گم شو!
‫یک،
‫دو،
‫خیلی خوب
‫وقت کار است
‫دوزخ چه دودناک است!
‫اُف بر تو سرورم، اُف!
‫سرباز و ترس؟
‫ما را چه ترسی‌ست از ‫این‌که کسی بداند یا نداند،
‫هنگامی که هیچ‌کس را ‫قدرتِ بازخواست از ما نباشد؟
‫اما…
‫که گمان می‌کرد که این همه خون ‫در تن پیرمرد باشد؟
‫سپهسالار فایف زنی داشت
‫اکنون کجاست؟
‫چه؟
‫بس است، سرور من ‫بس است
‫برو. برو
‫تو از چیزی خبردار شده‌ای که نباید
‫چیزهایی گفت که نمی‌بایست
‫از این بابت یقین دارم
‫باز بوی خون هست
‫همۀ عطرهای عربستان
‫بوی چسبیده به این دست کوچک را نخواهد برد
‫وای!
‫وای! وای!
‫چه آهی!
‫چه دل پُر دردی!
‫این دردی‌ست که درمانش از من ساخته نیست
‫اما من می‌شناسم کسانی را که در خواب ‫راه می‌رفته‌اند
‫و در بستر به پاکی چشم از جهان بسته‌اند
‫خدای من
‫خدا همه‌مان را ببخشد!
‫دست‌هایت را بشوی ‫بالاپوشت را بپوش
‫چنین رنگ‌پریده منما
‫باز می‌گویم، بنکوو در خاک خفته است
‫از گور بیرون نمی‌تواند آمد
‫زمزمه‌های ناشایستی بر زبان‌هاست
‫کارهای ناهنجار دردسرهای ناهنجار می‌زاید
‫سرهای آلایشناک رازهای خود را ‫در گوشِ کر بالش‌هاشان فرو می‌خوانند
‫او را به کشیش بیشتر نیاز است تا به پزشک
‫- الان به بستر می‌رود؟ ‫- یکسر
‫بر در روازه می‌کوبند
‫بیا، بیا
‫دستت را به من ده
‫کار شده را ناشده نتوان کرد
‫به بستر
‫به بستر!
‫این که پیش روی ماست، کدام جنگل است؟
‫جنگلِ بِرنام
‫سپاه انگلیس نزدیک است ‫به سرکردگیِ مالکوم
‫و پسرعمویش سیوارد و مک‌داف بزرگوار
‫آتش انتقام در دل‌شان زبانه می‌کِشد
‫بیدادگر چه می‌کند؟
‫قلعۀ بزرگِ دانسینین را سخت باروبندی می‌کند
‫برخی او را دیوانه می‌دانند ‫و دیگرانی که از او نه‌چندان بیزارند،
‫نام این کار را ‫خشم و خروش دلاورانه می‌گذارند
‫اما، بی‌گمان بیماری سرکش خویش را
‫دیگر بند نمی‌تواند زد
‫اکنون حس می‌کند که جنایت‌های پنهانش ‫به دستانش چسبیده است
‫فرمانبران‌اش از پی فرمان از جای می‌جنبند
‫نه از سر مِهر
‫اکنون حس می‌کند که ردای پادشاهی ‫بر اندام وی برازنده نیست
‫همچون دُزدکی کوتوله ‫که قبای غول را بر تن کرده باشد
‫شیطان سیَه‌رویت کند، ‫کله‌پوکِ رنگِ رو پریده!
‫این قیافۀ ابلهانه چیست؟
‫- ده هزار اند… ‫- ده هزار غاز، ناکَس؟
‫سرباز، قربان
‫برو چهره‌ات را خونین کن تا سرخیِ خون ‫سفیدی ترست را بپوشاند، پسرکِ بی‌جگر
‫کدام سربازان، احمق؟
‫جان‌ات برآید!
‫گونه‌هایت که به رنگ گچ است، ‫ترس در دل‌های دیگران می‌نشاند
‫کدام سربازان، رنگ‌پریده؟
‫سپاه انگلستان، قربان
‫برو گورت را گم کن
‫سیتن!
‫بیمار دل می‌شوم وقتی می‌بینم…
‫سیتن، گوش دار!
‫این زوری که می‌آورند ‫یا مرا شادی همیشگی می‌بخشد،
‫یا هم‌امروز از جای برمی‌کَند
‫من دراز زیسته‌ام
‫زندگی‌ام را روی به سوی خزان
‫و برگ‌ریزان است ‫و مرا به آنچه رهاوردِ پیری‌ست،
‫از عزت و مهر و فرمان‌بری…
‫و خیلِ دوستان، ‫چشم نمی‌باید داشت
‫سیتن!
‫تازه چیست؟
‫گزارش‌ها همه درست بوده، سرورم
‫تا گوشت بر استخوانم هست، خواهم جنگید
‫- جوشن‌ام را بده ‫- هنوز به آن نیازی نیست
‫می‌خواهم بپوشمش
‫باز هم سوار بفرستید ‫همه‌جا را بگردید
‫هر که را دم از ترس زد، به دار آویزید
‫جوشنم را بده
‫بیمارت چگونه است، پزشک؟
‫چندان بیمار نیست، سرورم
‫آزرده است، ‫و هجوم خیال‌ها آسوده‌اش نمی‌گذارد
‫درمانش کن
‫خاطر بیمار را درمان نمی‌توانی کرد؟
‫اندوه ریشه‌کرده در جان را ‫از آن برنمی‌توانی کَند؟
‫نقش پریشانی را از مغز نمی‌توانی بُرد؟ ‫و با…
‫نوش دارویی فراموش‌زا
‫بارِ گران‌افتاده بر دل را از سینۀ گران‌بار ‫نمی‌توانی سترد؟
‫این دردی‌ست که بیمار خود می‌باید درمان کند
‫پس پزشکی‌ات را پیش سگان انداز
‫که مرا هیچ به کار نیاید
‫سیتن…
‫سوار بفرست
‫تا جنگل برنام به سوی دانسینین نیامده است
‫مرا نه از مرگ بیم است ‫و نه از هیچ‌چیز مرگ‌آور
‫هر سربازی شاخه‌ای ببُرد
‫و پیش روی خود دارد
‫به چشم
‫ما جز این نمی‌دانیم که بیدادگر آسوده‌خاطر
‫در دانسنین نشسته است و می‌گذارد که ‫آن را در میان گیریم
‫تنها امیدش همین است
‫و هیچ‌کس در خدمت او نمی‌ماند ‫مگر آنان که ناگزیرند
‫و دل‌شان نیز در این کار نیست
‫درفش‌ها را بر باروهای بیرونی بیاویزید
‫هنوز فریاد «دارند می‌آیند» برپاست
‫اما استواری دژ ما هر محاصره‌ای را ‫به سُخره می‌گیرد
‫بگذار این‌جا چندان بمانند ‫که گرسنگی و بیماری فرو خورَدِشان
‫سپاهِ یکمِ ما را رهبری کنید
‫مک‌داف گران‌قدر و ما دیگر کارها را ‫بر عهده خواهیم گرفت بر حسب نقشۀ جنگ
‫ما را کاری جز این نیست که ‫امشب سپاه بیدادگر را بیابیم و
‫اگر ایشان را نتوانیم شکست، ‫ما خود شکسته به!
‫برای رسیدن به آن، پیش به سوی جنگ
‫از این سو! از این سو!
‫اگر آنانی که می‌بایست در صف ما باشند ‫به ایشان نپیوسته بودند،
‫پنجه در پنجه با ایشان درمی‌افتادیم
‫و ایشان را تا سرزمین‌شان پس می‌راندیم
‫اکنون دیگر نزدیکیم
‫نقابِ شاخه‌ها را بیفکنید
‫و همان بنمایید که هستید
‫کرناها را همه زبان بگشایید
‫یک‌نفس در این پیشاهنگانِ پرغوغای ‫سودای مرگ و خون دردمید!
‫این صدای چیست؟
‫فریاد زنان است، سرورم
‫مزۀ ترس را گویی فراموش کرده‌ام
‫روزگاری بود که از شنیدن فریادی در دل شب ‫سراپایم یخ می‌بست
‫و از حکایتی هولناک ‫موهایم چنان راست می‌شدند
‫که گویی… جان دارند
‫فریاد از چه بود؟
‫سرورم، ملکه…
‫مُرده است
‫روزی می‌بایست می‌مُرد
‫زمانی می‌بایست این خبر را می‌آوردند
‫فردا
‫و فردا و فردا
‫می‌خزد با گام‌های کوچک ‫از روزی به روزی تا که
‫بسپارد به پایان رشتۀ طومارِ هر دوران
‫و دیروزان کجا بودست ما دیوانگان را ‫جز نشانی از غباراندوده راهِ مرگ
‫فرو میر
‫ای شمعک، فرو میر!
‫که نباشد زندگانی هیچ جز سایه‌ای لغزان
‫و بازی‌پیشه‌ای نادان که بازد چندگاهی ‫پُرخروش و جوش نقشی اندرین میدان
‫و آن‌گه هیچ! زندگی افسانه‌ای ست…
‫کز لب شوریده‌مغزی گفته آید
‫سربه‌سر خشم و هیاهو ‫لیک بی‌معنا!
‫سرورم…
‫چیزی را که دیده‌ام باید گزارش دهم ‫اما نمی‌دانم چگونه
‫باری، بفرما، آقا
‫چشمم به برنام بود که ناگاه به نظرم آمد که
‫جنگل به راه افتاده است
‫اگر چنین نبود، ‫هر بلایی که می‌خواهید به سر من بیاورید
‫از سه‌فرسنگی بیشۀ رَوندۀ را می‌توان دید
‫اگر دروغ گفته باشی،
‫به همین درخت آویزانت می‌کنم ‫تا جان‌ات برآید
‫«تا زمانی که جنگل برنام ‫به دانسینین برنیامده است، مترس»
‫و اکنون جنگل به سوی دانسینین برمی‌آید
‫سلاح برگیرید!
‫سلاح برگیرید و بیرون شوید!
‫اگر همان پدید آید که او گفت،
‫دیگر نه جای ماندن است و نه راه گریز
‫زنگ آژیر را بنوازید!
‫وزان شو، ای باد! ‫روان شو، ای بلا!
‫لااقل جوشن‌پوش با مرگ هم‌آغوش شویم!
‫نامت چیست؟
‫شنیدنش لرزه بر اندامت خواهد انداخت
‫هرگز
‫اگر چه نامت سوزان‌تر از آتش دوزخ باشد
‫نامم مکبث است
‫ابلیس نیز نمی‌توانست نامی ‫نفرت‌انگیزتر از این در گوشم فروخواند
‫نه، نه ترسناک‌تر از این
‫دروغ می‌گویی، بیدادگر نفرت‌انگیز
‫با شمشیرم نشان خواهم داد که تو دروغگویی
‫تو از مادر زاده شدی
‫برگرد، «سگ دوزخ پا»، برگرد! ‫(سگ پاسبان دوزخ در اساطیر یونان)
‫از میان این همه مردان ‫تنها از تو روگردان‌ام اما بازگرد و برو
‫که روانِ من هم‌اکنون ‫از خونِ کسان‌ات گرانبار است
‫مرا هیچ بهرِ گفتن نیست
‫زبانِ من زبانۀ شمشیر است
‫تیغ‌ات را بر تارک‌های زخم‌پذیر بیازمای
‫مرا جانی طلسم شده است که
‫نمی‌باید به کسی سپرده شود ‫که از مادری زاده شده باشد
‫امید از طلسمت بردار
‫از همان شیطانی که تاکنون ‫خدمتش را کرده‌ای بپرس تا به تو بگوید
‫که مک‌داف را نابه‌هنگام ‫از شکم مادر بیرون کشیده‌اند
‫بُریده باد زبانی که با من چنین گوید
‫من با تو نخواهم جنگید
‫پس تسلیم شو، بزدل
‫تسلیم نخواهم شد
‫تا در پیشگاه آن جوانک، مالکوم، بر زمین بوسه زنم
‫و مردم بی‌سروپا دشنام‌بارانم کنند
‫گر چه جنگل برنام به دانسینین ‫برآمده و با تو رویاروی‌ام که
‫از مادر زاده نشدی ‫اما من واپسین کوشش خود را خواهم کرد
‫بزن، مک‌داف
‫و لعنت بر کسی که بگوید: ‫«بس است، دست بدار»
‫درود…
‫پادشاه اسکاتلند!
‫درود…
‫پادشاه اسکاتلند!
‫درود، پادشاه اسکاتلند! ‫درود، پادشاه اسکاتلند!
« آوا مووی - مرجع دانلود فیلم و سریال » [ AvaMovie.in ]