ناين مووي مرجع دانلود فيلم و سريال با لينک مستقيم .::9Movie.Org::. .:: @ninemovieOfficial ::.
‫مترجم: «اشکان هیدی»
به لطف و حمایت آقای قدسی منش
‫"در پردۀ اسرار فنا خواهی رفت." ‫عمر خیام
‫همه چیز در اینجا، در حال فروپاشی است.
‫آلفرد هیچکاک تو این محله به دنیا اومد.
‫من ۱۲ ساله که اینجا ‫زندگی می‌کنم، دور از ایران.
‫هیچکاک اینجا رو به ‫مقصد دنیایی جدید ترک کرد.
‫من هم به همون دلیل دنیایی دیگه رو ترک کردم و ‫سر از جایی درآوردم که اون پشت سر گذاشته بود.
‫از دور می‌تونم ببینم که ‫ایران داره از هم می‌پاشه.
‫مثل انباری پر از فیلم‌های نیترات ‫فراموش‌شده، داره آتیش می‌گیره.
‫مثلاً وقتی که دنیا تو فیلمای هیچکاک فرو می‌ریزه، ‫مثل این نمای تکان‌دهنده از فیلم «خرابکاری».
‫یا فقط با یه تلفن تو فیلم ‫«ام را به نشانه مرگ بگیر».
‫اینم از "مک‌گافین" زندگی من. ‫(مفهومی در سینما با ریشه در ادبیات)
‫برای سال‌ها قرار بود بعد ‫از اون تلفن دیگه به احمد فکر نکنم.
‫اما به جز اون به هیچی نمی‌تونستم فکر کنم.
‫اون یه شخصیت شبح‌وار بود.
‫یه کلکسیونر زیرزمینی فیلم که ‫زندگی من رو عوض کرد.
‫من خاطرات زیرزمین‌های نمور و ‫درب و داغونی رو که گنجینه نفرین‌شده...
‫فیلم‌های توقیفی‌اش رو اونجا قایم ‫می‌کرد، از ذهنم پاک کرده بودم.
‫اون خاطرات یک قرن ‫سینمای ایران رو حفظ می‌کرد.
‫می‌کرد؛ جایی که خاطره‌ها به زور پاک می‌شن.
‫زادگاه من، بجنورد
‫فقط یه سینما داشت. ‫(سینما مولن‌روژ - بجنورد)
‫وقتی من داشتم بزرگ می‌شدم،
‫پخش فیلم‌های جدید خارجی متوقف شده بود.
‫برای همین نسخه‌های به‌شدت سانسورشده‌ای رو ‫نشون می‌داد که از قبل از انقلاب ۵۷ مونده بود.
‫من دو سال بعد از انقلابی به دنیا اومدم ‫که حالا مشغول بلعیدن فرزندانش بود.
‫دیوارهای شهر پر از شعار بود.
‫اگه لایه اول رنگ رو پاک می‌کردی، ‫زیرش یه سری شعار دیگه بود...
‫...متعلق به اونایی که برکنار شده بودن،
‫تبعید شده بودن،
‫یا اعدام شده بودن.
‫قهرمانانِ روز دوشنبه...
‫...که تا سه‌شنبه سقوط کرده بودن...
‫...و تا چهارشنبه اعدام شده بودن.
‫یک جنگ هشت ساله با عراق داشت ‫شیره جون کشور رو می‌کشید.
‫مارش‌های نظامی و نوحه‌های ‫مذهبی تو فضا پیچیده بود؛
‫یک موسیقی متنِ مرگ، با صدای ‫دالبی ساراندِ کوچه‌های خاکستری.
‫فیلم راه (محصول ترکیه - 1982)
‫با این حال سینما هیچ‌وقت اینجا کاملاً نمرد.
‫...پنج سالم بود که اولین ‫بار با پدرم رفتم اونجا.
‫بوی تخمه جابانی، بنزین، کوکاکولا، ساندویچ ‫کالباس با خیارشور و سیگار بدون فیلتر.
‫این بو در خاطرم حک شده.
‫اکران مجدد فیلم «باراباس» بود.
‫ما دیر رسیدیم
‫وقتی اوایل داستان مردم باید ‫بین به صلیب کشیده شدن مسیح و...
‫دزدی که آنتونی کوئین نقشش رو ‫بازی می‌کرد، یکی رو انتخاب می‌کردن
‫همون لحظه‌ای که وارد ‫سینما شدیم، صحنه‌ی سیاه‌چال...
‫اونقدر تاریک بود که نمی‌تونستیم ‫صندلی‌هامون رو پیدا کنیم
‫اما بعدش که کوئین رو از سیاه‌چال ‫بیرون آوردن، یه نور ناگهانی چشمم رو زد
‫سینما روشن شد. ‫من وحشت‌زده و مبهوت شده بودم
‫با همون سوسو زدنش، نور رو دیدم
‫گیشه بلیط‌فروشی فیلم "ارتباط فرانسوی"
‫زمانی فرهنگ سینما شکوفا بود، ‫ اما انقلاب اسلامی سال...
‫...۱۳۵۷ با شک و تحقیر به سینما نگاه کرد
‫ماشین فساد
‫چشمم دنبال دنیاهای دیگه‌ای بود.
‫شبا پدرم برام قصه‌ی فیلم‌هایی ‫که دیده بود رو تعریف می‌کرد.
‫یه پهلوون سیرک بود که یه زن ‫رو خرید. زنه شبیه چاپلین بود.
‫فقط وقتی از دستش داد فهمید که ‫عاشقشه. بعدش لب ساحل گریه کرد.
‫پدرم می‌گفت اسم داستانشون «لا استرادا»ست.
‫دوران بچگی من، ایران ‫تقریباً از بقیه‌ی دنیا جدا بود.
‫فیلم‌های قدیمی رو نابود کردن.
‫داشتنِ فیلم شخصی ممنوع بود.
‫ویدئوی خونگی ممنوع بود.
‫من شیفته‌ی هر دستگاهی ‫بودم که تصویر پخش می‌کرد...
‫...از جمله تلویزیون، حتی با اینکه ‫تقریباً چیزی برای نشون دادن نداشت.
‫برنامه‌ها ساعت ۴ بعد از ‫ظهر شروع می‌شد. من یکساعت...
‫قبلش به برفک‌ها زل می‌زدم ‫و تو ذهنم تصویر می‌ساختم.
‫بعد از نیم ساعت، جای اون تصویر ‫رو صفحه‌ی تنظیم رنگ می‌گرفت.
‫این تغییر لذت‌بخش بود، ‫حس و حال یه فیلم موزیکال...
‫«ام‌جی‌ام» رو داشت، فقط ‫تلویزیون ما سیاه و سفید بود.
‫بعدش یه تصویر ثابت از یه ‫گل که انگار تمومی نداشت.
‫سپس قرآن تلاوت می‌شد. قاری می‌خواند و ‫همزمان نوشته‌ها، کلمات را به عربی تکرار می‌کردند.
‫شیوه‌ای به سبک برسون. ‫می‌بینیش، می‌شنویش، می‌خونیش.
‫تلویزیون سراسری ‫هفته‌ای یه فیلم پخش می‌کرد.
‫این تصویرها باعث شدن من ‫درک دیگه‌ای از واقعیت پیدا کنم.
‫سال‌ها فکر می‌کردم وسترن یه ژانریه که ‫توش سرخ‌پوست‌ها آدم‌خوبه‌ان و کابوی‌ها آدم بده.
‫...آدم‌بده. دلیلش هم این بود که من با ‫وسترن‌های آلمان شرقی بزرگ شده بودم.
‫شش سالم که بود، یکی ‫بهم یه هدیه داد.
‫ یه فریم فیلم.
‫اولین بار بود که می‌تونستم ‫خودِ فیلم رو ببینم و لمسش کنم.
‫اون یه فریم، پنجره‌ای ‫بود رو به یه دنیای دیگه.
‫یه پروژکتور ساختم تا ببینم ‫اون فریم چطوری جون می‌گیره.
‫اولین کلوپ فیلمم زیر تختم بود ‫و خواهرهامم تماشاچی‌هام بودن.
‫شروع کردم از یه سمساری، ‫فریم و حلقه‌های فیلم بیشتری خریدم.
‫مثل فیلم «پسر شرقی» مسعود کیمیایی، ‫بچه‌های محل به سینمای ابتدایی ما دعوت می‌شدن.
‫موسیقی فیلم ساخته می‌شد.
‫شخصیت‌ها خلق می‌شدن.
‫رویاها ساخته می‌شدن.
‫بعدها، این حلقه‌های زنگ‌زده ‫برام تصویرهای بیشتری آوردن.
‫مهم نبود که زبونشون رو نمی‌فهمیدم.
‫اون‌ها هم ممنوع بودن و اگه ‫پیداشون می‌کردن، نابود می‌شدن.
‫کارم شده بود ردیابی فیلما؛ می‌دونستم کدوم ‫فیلم تو کدوم کشور و چه زمانی پخش می‌شه.
‫تب و تاب ضبط کردن شروع شد.
‫وسوسه شدم فیلم‌هام رو به بقیه هم نشون بدم.
‫تو ۱۷ سالگی یه کانون ‫فیلم راه انداختم و فیلم‌هایی که...
‫ضبط کرده بودم رو با یه ‫پروژکتور دیجیتال نشون می‌دادم.
‫خودم رو خیلی جدی گرفته بودم.
‫یه دوره‌ی اصلاحات شروع شده بود.
‫همون‌طور که خیابون‌ها دوباره به دست مردم ‫افتاد، منم دوباره رفتم سراغ آنتونیونی و والش.
‫اون اصلاحات چیزی جز یه سراب دیگه نبود.
‫هنوز درگیر خاطره‌ی اون تیکه فیلما بودم و ‫فکر نمایش فیلم با آپارات از سرم بیرون نمی‌رفت.
‫ولی اونا ممنوعن. اصلاً وجود ندارن.
‫شایعه بود که یه نفر به اسم احمدی تهرانی، ‫کپی‌های ۳۵ میلی‌متری داره.
‫تو زمانه‌ی خودش یه اسطوره بود، ولی ‫بعد از انقلاب مجبور شد مخفی کار کنه.
‫ولی من هزار کیلومتر دورتر بودم و ‫هیچ راهی برای پیدا کردنش نداشتم.
‫داشتیم ریسک می‌کردیم. کاری که ‫می‌کردیم قانونی نبود، ولی غیرقانونی هم نبود.
‫همه‌چی بستگی به حال و هوای اون ‫کسی داشت که قانون رو تفسیر می‌کرد.
‫معمولاً یه نفر از اطلاعات ‫اولین کسی بود که به...
‫جلسات نمایش فیلمم می‌اومد ‫و آخرین نفر هم می‌رفت.
‫بادقت‌ترین و ساکت‌ترین تماشاچی‌هام.
‫یه دوستی یه شماره تلفن ‫بهم داد که از یه نفر گرفته...
‫بود، و اونم از یکی دیگه، ‫که فکر می‌کرد مال احمده.
‫تو همین حین، جلسه‌های ‫نمایش فیلم شلوغ‌تر می‌شد.
‫اصلاً خبر نداشتم که این ‫همه آدم مثل من وجود داره.
‫یه روز فیلم «گاو» رو نمایش دادم؛ یه ‫کلاسیک ایرانی محصول ۱۹۶۹، نوشته‌ی یه...
‫نویسنده‌ی مارکسیستِ ممنوع‌الکار، درباره‌ی ‫یه روستایی که دیوانه‌وار گاوش رو دوست داره.
‫بعد از فیلم، یه نفر بلند شد و سرم داد زد.
‫فکر کردم قراره منو بفرستن زندان.
‫همون‌جا نشسته بودم و تو خودم زار می‌زدم.
‫همه ساکت موندن و در سکوت رفتن.
‫فردای اون روز، مسئولین ‫کانون فیلم رو پلمپ کردن.
‫مدت کوتاهی بعدش، برای ‫دانشگاه رفتم شهر مقدس مشهد.
‫طولی نکشید که یه کانون ‫فیلم جدید راه انداختم، ولی...
‫ذهنم هنوز دنبال راهی برای ‫نمایش فیلم با آپارات بود.
‫یه باغ دنج تو حومه‌ی ‫شهر، پاتوق ما شده بود.
‫عاشقای سینما از نسل‌های ‫مختلف اونجا دور هم جمع می‌شدن.
‫با همدیگه، یه آرمان‌شهر ‫سینمایی شکننده ساخته بودیم.
‫تا اینکه یه روز،
‫ لحنش مشکوک به نظر رسید.
‫بهش از علاقه‌ام به «هنری کینگ» گفتم.
‫تحت تأثیر قرار گرفته بود.
‫بعد قبول کرد چندتا کپی فیلم بهم ‫قرض بده تا تو کانون فیلمم نمایش بدم.
‫«بوآنا دویل»، که نسخه‌ی دوبعدی یه فیلم ‫سه‌بعدی بود، و یه کلاسیک شوروی به اسم «چاپایف».
‫قول دادم حلقه‌های فیلم رو با قطار، ‫جاساز شده توی کیسه‌های برنج، بفرستم.
‫تا وقتی اولین محموله به دستم ‫رسید، هنوز باورش برام سخت بود.
‫با لذت نگاهشون می‌کردم.
‫بعدش فهمیدم که بلد نیستم ‫چطوری نمایششون بدم.
‫چندتا آپاراتچیِ بیکار اون دور و بر پیدا ‫می‌شد. یکیشون قبول کرد که کمک کنه.
‫اولین باری که چاپلین رو روی ‫پرده سینما دیدم، گریه کردم.
‫فهمیدم لباس‌هاش در واقع خیلی کثیف‌تر ‫از چیزیه که تو تلویزیون دیده بودم.
‫نگاتیو ۳۵ میلی‌متری هم ‫غمگین‌ترش می‌کرد و هم خنده‌دارتر.
‫ساعت‌های طولانی‌تر ‫پای تلفن، کپی‌های بیشتر.
‫ازش پرسیدم می‌تونم برم ببینمش یا نه.
‫همیشه بهونه می‌آورد.
‫قبل از نمایش عمومی ‫فیلم‌ها، مجبور بودم صحنه‌های...
‫جنسی یا حتی بوسه رو ‫حذف کنم تا به دردسر نیفتم.
‫یه بار، کپی فیلم دیر ‫رسید و وقت نشد چکش کنم.
‫با استرس و تن خیس از عرق، کنار آپارات ‫ایستاده بودم و دستم با یه تیکه مقوا آماده بود...
‫...تا عفت عمومی رو نجات بدم.
‫طولی نکشید که اونقدر فیلم از کارگردان‌های مختلف ‫جمع شد که می‌شد براشون مرور آثار برگزار کرد.
‫اولین نفر، جان هیوستون.
‫من تاریخ سینما رو قدم به قدم ‫از طریق کپی‌های احمد یاد گرفتم.
‫کپی‌های نیترات، کپی‌های رنگ‌پریده، کپی‌های ‫سینمااسکوپ، کپی‌های صورتی ایستمن کالر،
‫کپی‌های ژانگ و غیره.
‫فهمیدم که تصاویر روی ماده‌ای ضبط ‫می‌شن که بخشی از اون تشکیل شده...
‫...از بقایای آدم‌های قبل از ما، ‫که خاک رو حاصلخیز کردن...
‫...همون خاکی که مواد اولیه ‫سلولوئید ازش استخراج می‌شه.
‫سلولوئید یعنی ما، به علاوه‌ی گیاهان.
‫برای همینه که روی فیلم‌های فاسد شده، ‫درخت‌های پاییزی و رگ‌های خونی ظاهر می‌شن.
‫ما به طبیعت برمی‌گردیم فقط برای ‫اینکه دوباره برگردیم، این بار روی پرده.
‫اما این احمدِ دست‌نیافتنی کیه؟
‫این فیلم‌های باارزش از کجا میان؟
‫یه روز احمد بهم زنگ زد.
‫می‌تونی بیای تهران؟
‫خودِ خودِش بود، جلوی چشمام.
‫من وارد دنیای «سندروم سرکه» و ‫شور و اشتیاق وصله‌پینه‌شده‌اش شده بودم.
‫سندروم سرکه بیماری است ‫که در نوارهای سلولزی استات،...
‫رخ می‌دهد و باعث ایجاد بوی ‫سرکه و تخریب فیزیکی فیلم می‌شود.
‫فهمیدم چند سالی از دومین حبسش می‌گذره...
‫...به جرم نگهداری فیلم.
‫همه‌جا فیلم بود، حتی تو ‫حموم، دستشویی و آشپزخونه.
‫خیلی وقت بود که توش ‫غذایی پخته نشده بود،...
‫...ولی بوی سندروم سرکه ‫باعث می‌شد حس کنی...
‫...یکی داره دائم سالاد درست می‌کنه.
‫تخمین می‌زد که ۵۰۰۰ تا فیلم ‫تو جاهای مختلف پخش و پلا داره.
‫هزاران پوستر اورجینال فیلم هم داشت.
‫پوستر فیلم هزار بار مُردم (1955) ‫با بازی جک پالانس و شلی وینترز
‫خونه‌ش یه جای درب و داغون بود،
‫ولی برای من، اونجا بهشت پنهان بود.
‫آدم زحمت‌کشی بود.
‫نمی‌تونست خوب حرف بزنه.
‫دانش تاریخ سینماش خام بود،
‫غریزی، شخصی و جهت‌دار.
‫وقتی احمد رو دیدم، منو یاد فردین انداخت،
‫یه ستاره‌ی سینمای داش‌مشتی ‫و خاکی قبل از انقلاب...
‫...که فیلماشو توقیف کردن و ‫دیگه بهش اجازه بازی ندادن.
‫آه، فیلم‌ها حجیم‌ان، ناجورن، لطیف‌ان.
‫احمد تو وجود من، جوونی‌های خودشو می‌دید.
‫منبع این تصاویر، نسخه فیلمِ احمده.
‫اون دوتا حلقه‌ای که جمع کرده بود
‫تنها چیزهای باقی‌مونده هستن
‫از اولین فیلم ایرانی که ‫یه زن کارگردانی کرده.
‫از جنگ جهانی دوم به بعد،
‫ایران برای قدرت‌های ‫جهانی جایگاه ویژه‌ای داشت،
‫هرچند که همیشه در فهمیدن این کشور...
‫...شکست می‌خوردن.
‫ایران
‫اولین در خاورمیانه
‫جایی که خورشید تمام روز می‌جوشد ‫و زمین تمام شب می‌پزد.
‫جایی که دما گاهی به ۸۰ درجه می‌رسد.
‫احمد تو دورانی بزرگ شد که کشور سرخوش بود،
‫و یه حس خوش‌بینی تب‌آلود تو فضا بود.
‫اما در لایه‌های زیرین، ‫جامعه از تنش می‌جوشید.
‫آزادی از قوانین بین‌المللی کپی‌رایت
‫به معنای آزادی تصویر و پخش اون بود.
‫همه‌جور فیلمی نمایش داده می‌شد.
‫فیلم‌های هالیوودی،
‫فیلم‌های شوروی،
‫ایتالیایی،
‫مصری،
‫ژاپنی،
‫فرانسوی
‫و بالیوود.
‫فیلم‌ها وقتی به نمایش در می‌آمدند، ‫پر زرق و برق و رؤیایی بودند.
‫اما قبل از اون، حاصلِ کار ‫سخت و یه ماده‌ی بدبو بودن.
‫احمد هر دوتاش رو دوست داشت.
‫فیلم یعنی سلولز با روکش نقره.
‫سلولز هم یه محصول جانبی از پنبه‌ست.
‫و اگه هر سال میلیون‌ها عدل پنبه...
‫...توی ایالت‌های جنوبی ما کشت نمی‌شد،
‫...اصلاً فیلمی هم وجود نداشت.
‫این پنبه به سرتاسر کشور فرستاده می‌شه
‫تا یه همچین فرایندی رو طی کنه.
‫از پنبه...
‫...به سلولز،
‫...و در نهایت به یه ورقه‌ی نازک سلولوئید.
‫بعد با نقره، فیلم رو به نور حساس می‌کنن.
‫احمد خیلی زود فهمید که ‫ارزش مادی سلولوئید...
‫...اون رو ناگزیر به سمت نابودی می‌کشونه.
‫تصاویر رو پاک می‌کردن ‫تا نقره‌ش رو استخراج کنن.
‫برای اینکه جلوی پخش ‫غیرقانونی یه فیلم رو بگیرن،
‫زودتر از موعد با تبر تیکه‌تیکه‌ش می‌کردن.
‫اغلب باهاش مثل یه زباله‌ی ‫بازیافتی برخورد می‌شد.
‫احمد چمدون به دست، سرزده می‌رفت...
‫...به همون جاهایی که ‫فیلم‌ها رو از بین می‌بردن.
‫او تبدیل شده بود به گربه‌نره‌ی کشتارگاه‌های فیلم.
‫با کمک آدمای خودی، حلقه‌های ‫فیلم تو قوطی‌ها رو عوض می‌کرد...
‫...درست قبل از اینکه نابودشون کنن.
‫اون چندان دلِ خوشی از فیلمای ایرانی نداشت،
‫واسه همین «پَری خوشگله» ‫رو با «جانی گیتار» تاخت می‌زد.
‫هر قرونی که از فیلماش درمیاورد ‫خرج خریدن فیلمای بیشتر می‌کرد.
‫توی دهه پنجاه، ایران مثل قلمرو ‫شاه لیر بود، پر از تنش و آشوب.
‫دانشجوهای چپ، کاترین هپبورن ‫رو یه جور پیشا-مالایی می‌دیدن.
‫این رویا اما شکننده بود و دیری نپایید.
‫ایران انقلابی را در آغوش کشید که ‫بر پایه‌ی آرمان‌های متناقض بنا شده بود.
‫آنها علیه قرن‌ها استبداد ‫و فساد سلطنت قیام کردند،
‫و در نهایت آن را با چیزی ‫مستبدتر و فاسدتر جایگزین کردند.
‫اسلام‌گراها که دست بالا رو پیدا کرده بودن،
‫سینماها رو به آتیش کشیدن و ‫فرهنگ فیلم و سینما رو از بین بردن.
‫اول صحنه‌های بوسیدن ‫حذف شدن، بعدش کل فیلما.
‫انقلاب مأموریت جدیدی برای احمد به ‫همراه داشت، یک مأموریت ضدانقلابی.
‫حالا احمد باید فیلم‌ها رو از ‫خشم بنیادگراها نجات می‌داد.
‫از قضا، انقلاب به گسترش مجموعه او کمک کرد.
‫سینمادارهای نگران که بوی خطر به مشامشون ‫خورده بود، به احمد پول می‌دادن تا فیلماشون رو برداره.
‫اونم اونا رو در حومه‌ی شهر قایم می‌کرد.
‫اون کم‌کم مجموعه‌اش رو به زیرزمین‌های ‫نمور و مختلفی در مرکز شهر تهران منتقل کرد.
‫رژیم سال ۱۹۸۴ پیداش کرد.
‫زندانیش کردن.
‫شکنجه‌اش کردن تا جای مجموعه‌اش رو لو بده.
‫اولش، دَم برنیاورد.
‫بهم گفت موقع شکنجه، سعی می‌کرده تو ‫ذهنش فیلماشو به ترتیب حروف الفبا لیست کنه...
‫...تا حواسش از درد پرت بشه.
‫توی زندان، با چپ‌ها هم‌سلولی بود.
‫خیلی‌هاشون بی‌سروصدا اعدام شدن.
‫بالاخره، از بین چندتا انباری، ‫کوتاه اومد و آدرس یکیشون رو لو داد.
‫فیلم‌ها رو با آزادیش معامله کرد و تا ‫آخر عمر با عذاب وجدانش زندگی کرد.
‫اما این آخرین باری نبود که دستگیر شد.
‫خودم رو تو آشوب خاطراتی پیدا کردم ‫که شور و شوق احمد راه انداخته بود.
‫توی زیرزمین‌ها، از دنیای ‫اطرافمون بی‌خبر بودیم.
‫فشار مداوم روی احمد، اون رو ‫محتاط و حتی پارانوئیدش کرده بود.
‫ولی بهم اعتماد داشت.
‫منو به زیرزمین‌های مختلفی ‫برد که فیلماشو نگه می‌داشت.
‫قوطی‌های فیلم همه‌جا تلنبار شده بود.
‫برچسب‌ها اشتباه بودن.
‫بعضی‌هاشون اصلاً برچسب نداشتن.
‫شروع کردم به مرتب کردن اون مجموعه.
‫راهی زیرزمین شدم.
‫روز اولِ این سفر اکتشافی، دو ‫تا نسخه تکنی‌کالر اصلی پیدا کردم.
‫از فیلم‌های مارلنه دیتریش، ‫از جمله «باغ الله».
‫این همون باغی بود که هر ‫دوی ما ازش رونده شدیم.
‫مثل لانگلوا که فیلم‌ها رو ‫از دست نازی‌ها نجات داد،...
‫...احمد هم خیلی از شاهکارها رو نجات داده.
‫من یه زندگی دوگانه داشتم.
‫دانشجوی معماری تو مشهد...
‫... و کارآگاهِ فیلم تو تهران.
‫شب و روز لای فیلم‌ها می‌گشتم،
‫شناسایی‌شون می‌کردم،
‫به احمد لیست می‌دادم،
‫و رویای برگزاری مرور ‫آثاری رو در سر داشتم...
‫...که می‌شد با این فیلم‌ها به راه انداخت.
‫بعد از نیمه‌شب،
‫دوستای قدیمی احمد که سینمادار بودن
‫می‌ذاشتن فیلم نمایش بدیم،
‫که تماشاگراش فقط ما دو نفر بودیم
‫و یه آپاراتچی خواب‌آلود.
‫برای ما، این یعنی زنده ‫بودن، یعنی نفس کشیدن.
‫چند متر اون‌ورتر از اون زیرزمین سلولوئیدی،
‫دانشجوها رو می‌زدن.
‫در حالی که من زیرِ زمین بودم،
‫دوستای من مبارز شدن،
‫یا همرنگ جماعت.
‫اونا پول درمی‌آوردن و پول از دست می‌دادن.
‫خیانت کردن و جنگیدن.
‫سر از خونه‌های آن‌چنانی درآوردن،
‫یا زندان‌ها.
‫من تو زیرزمین موندم،
‫و فیلم می‌چسبوندم.
‫بعد از فیلما،
‫احمد خودش رو وقف مادرش کرده بود.
‫توجه و مراقبتش تأثیرگذار بود.
‫وقتی مادرش فوت کرد،
‫اونم عوض شد.
‫کنترل اوضاع از دستش در رفت.
‫خونه از هم پاشید،
‫وسواسش هم دیوانه‌وارتر شد.
‫گنجینه‌ی فیلم احمد همیشه...
‫...تو خیابون‌های بین انقلاب...
‫...و جمهوری پنهان بود، و ‫خودش هم اسیر هر دو بود.
‫در زیرزمین، بی‌خبر از گذر زمان،
‫چیزی که تو دستم بود، خودِ زمان بود.
‫فیلم، حس گذر زمان رو منتقل می‌کنه.
‫گذر زمان رو روی پوستش ثبت می‌کنه.
‫زمان تبدیل می‌شه به خش‌خش، خط و کپک.
‫زمان ذات واقعی‌ش رو آشکار می‌کنه.
‫زمان تبدیل به تباهی می‌شه.
‫زمان، سلولوید و دیجیتال رو می‌بلعه.
‫دومی رو حتی سریع‌تر.
‫فیلمی که دارید می‌بینید از ‫یک منبع دیجیتال پخش می‌شه.
‫طی چند دهه‌ی آینده، به ‫راحتی می‌تونه ناپدید بشه،
‫از روی زمین و از خاطره‌ها پاک بشه.
‫و همراه با اون، داستان ما.
‫وسواس نمی‌ذاشت دیوونه بشیم.
‫اما بعدش همون وسواس داشت ما رو می‌خورد.
‫زمانی رسید که می‌خواستم ‫دنیا رو با چشمای خودم ببینم.
‫دنیای روی سلولوید دیگه برام کافی نبود.
‫برای همین دنیای نمور و کم‌نور ‫زیرزمین‌های احمد رو پشت سر گذاشتم.
‫دو سال خدمت سربازی اجباری رو گذروندم...
‫...تا بتونم پاسپورتم رو بگیرم.
‫تو اون مدت، احمد رو خیلی کم دیدم.
‫مادرم می‌گفت که اون موقع‌ها ‫زیاد به خونه‌مون زنگ می‌زده،
‫و بهش اعتراف می‌کرده که ‫دلش می‌خواد خانواده تشکیل بده.
‫وقتی پروژکتور سینمای بچگی‌هام رو بردن،
‫یه فصلی از زندگی‌م بسته شد.
‫بالاخره یه روز، با دنیایی ‫که می‌شناختم خداحافظی کردم.
‫خانواده، دوستا، معشوقه‌ها و احمد.
‫یه بلیط یه طرفه به مقصد لندن خریدم.
‫و رفتم.
‫روز اول رفتم سینما.
‫یه فیلم از تروفو داشت پخش می‌شد.
‫بازیگر زن نزدیک شد که ببوسه.
‫همین که خودم رو برای کات ‫خوردن صحنه آماده می‌کردم،
‫اونا واقعاً همدیگه رو بوسیدن.
‫تو لندن هیچکس رو نداشتم.
‫اما تو سینما یه خانواده پیدا کردم.
‫خیلی زود دوباره شروع ‫کردم به فیلم نشون دادن.
‫روی زمین، زیر ستاره‌ها، روی هر دیواری.
‫بوسه‌ها سر جاشون موندن.
‫من ته سالن‌های سینما می‌ایستم،
‫و به آدمایی نگاه می‌کنم که ‫دارن به فیلما نگاه می‌کنن.
‫شهرها بی‌شمار بودن، فیلم‌ها بی‌شمار.
‫اونقدر که آدم فراموش می‌کرد...
‫...که هر نگاه به تصاویر متحرک...
‫...می‌تونه آخرین نگاه باشه.
‫غرق در یک زندگی یکنواخت و بی‌حرکت بودم،
‫خاطرات گذشته رو کنار گذاشته بودم.
‫هیچ‌وقت برای کسی تعریف‌شون نکردم.
‫اما زیر سایه‌ی هیچکاک،
‫سایه‌ی گذشته هیچ‌وقت از بین نمیره.
‫بعد از تلفن مادرم،
‫فهمیدم یه موتور به احمد زده و کشته شده.
‫سینما به احمد یاد داد چطور زندگی کنه.
‫یادش نداد چطور بمیره.
‫مرگش خلأیی رو تو زندگیم آشکار کرد...
‫...که مدت‌ها بود خودم ‫رو به ندیدنش زده بودم.
‫حس یه فیلم نورخورده رو داشتم ‫که هیچ تصویری روش ثبت نشده.
‫تو ایران، فیلم‌ها برای ‫فراموش کردن استبداد بودن.
‫حالا برای فراموش کردن تبعید.
‫اون وسواس فکری از بین نرفت.
‫فکر اون گنج از سرم بیرون نمی‌رفت.
‫مدام کابوس می‌بینم که ‫فیلم‌ها دارن نابود میشن.
‫یعنی گنج احمد داره تو ‫زیرزمین‌ها خاک می‌خوره؟
‫مدام به کسایی که می‌شناختنش زنگ می‌زنم.
‫بی‌فایده‌ است، انگار اصلاً وجود نداشته.
‫اما شاید احمد یه نشونه برام گذاشته باشه.
‫یکی از اولین کپی‌های ‫فیلمی که بهم قرض داد...
‫...«گنج‌های سیرا مادره» بود،
‫یه فیلم در مورد جستجوی ‫وسواس‌گونه برای طلا،
‫که آخرش گرد طلاها به دست باد سپرده می‌شد.
‫آره بخند، کرتین، رفیق.
‫این یه شوخی معرکه‌ست که خدا ‫یا سرنوشت یا طبیعت با ما کرده،
‫هر کدوم که خودت دوست داری.
‫اما هر کی یا هر چی که این شوخی ‫رو کرده، حسابی شوخ‌طبع بوده.
‫طلا برگشته همون‌جایی که پیداش کردیم.
‫صدای خنده‌ی احمد رو می‌شنوم.
‫یه جایی همون دور و براست، ‫هنوز غرق رویاهای سلولوئیدی‌شه.
‫شور و اشتیاق یه جور نظمه، ‫حتی اگه ظاهراً بی‌نظم باشه.
‫شور و اشتیاق احمد منو عوض کرد.
‫دیگه پذیرفتم که تصاویر مثل ما، ‫زندگی می‌کنن و بعد می‌میرن.
‫ممکنه فیلم‌ها دفن شده باشن،
‫اما خاطره‌هاشون از اعماق بازمی‌گردن.
‫من ریشه‌کن شدم،
‫اما ریشه‌های عمیق‌تری تو ‫تصاویر و صداها پیدا کردم.
‫همه‌جا می‌بینمشون و صداشون رو می‌شنوم.
‫کنار دیوارها رشد می‌کنن.
‫می‌تونم صدای هیچکاک رو از بینشون بشنوم،
‫که تو محله می‌پیچه.
‫آقای هیچکاک، تعریف شما از خوشبختی چیه؟
‫یه افق صاف.
‫هیچ دغدغه‌ای نداشته باشی.
‫فقط چیزایی که سازنده‌ان، نه مخرب.
‫مثل خیلی از ایرانی‌ها، من ‫و احمد دنبال همون افق بودیم.
‫برای ما، تو یه قاب سلولوئیدی.
‫بدرود، احمد.
‫روی پرده می‌بینمت.
‫مترجم: اشکان هیدی
‫به یاد فردین
‫برای تام لودی
‫کسانی که در فیلم بودند اما دیگر در بین ما نیستند: ‫حمیدرضا صدر | سیمین شهیدی | مهدی شالچی
‫«فیلم ما یادآور و گرامیداشت ‫بسیاری از فیلمسازان...
‫...ایرانی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ‫است که صداهایشان پاک شد و...
‫...فیلم‌هایشان اکنون، اگر هم ‫باقی مانده باشند، تنها به صورت...
‫...پاره‌پاره یا در کپی‌های غیررسمی ‫با کیفیت پایین، زنده مانده‌اند.
‫فیلم "سلولوید زیرزمینی" تا حدی ‫از همین پاره‌ها تشکیل شده است.»
‫فیلمبرداری شده در بجنورد، مشهد، تهران، لندن، ‫بولونیا، بریستول، پریزرن و آتن بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۳
‫با فرمت‌های سوپر ۱۶ میلی‌متری، ۱۶ میلی‌متری، ‫سوپر ۸، دیجیتال، مینی-دی‌وی، های-۸ و وی‌اچ‌اس-اسکوپ.